NR 451
juli
augustus
september
2019

Editoriaal

Zonder middenveld, geen democratie

Wereldwijd tekent zich een trend af die doet terugdenken aan het duistere decennium dat de Tweede Wereldoorlog voorafging. De jongste jaren lijken autoritaire en rechts-populistische leiders de wind in de zeilen te hebben. Met hen zien we ook overal de groei van extreemrechtse partijen. Alle soorten middenveldorganisaties en kritische journalisten, worden toenemend geviseerd of gestigmatiseerd. Ook in eigen land.

Eind augustus lekte een onderhandelingsnota van Vlaams formateur Jan Jambon uit met een duidelijke keuze voor een strenger 'integratiebeleid'. Daarin valt o.m. te lezen dat “parallelle initiatieven, louter gebaseerd op herkomst of levensbeschouwing” niet langer ondersteund kunnen worden vanuit de Vlaamse overheid. Het voorstel komt er na wekenlang overleg tussen N-VA en Vlaams Belang. Die laatste partij spreekt in haar verkiezingsprogramma van een “integratie-industrie” die stevig in handen is van een kaste van “beroeps-linksen” en eist dat de geldkraan wordt dichtgedraaid.

Dat kan de doodsteek betekenen voor organisaties die streven naar gelijke kansen, participatie en integratie van minderheidsgroepen. In een reactie stellen 78 middenveldorganisaties dat het middenveld een onmisbare schakel vormt tussen individuele burgers en beleid. Ze bewaken grondrechten, luisteren naar individuele burgers en brengen hun stem bij beleidsmakers.

Voor extreem- en populistisch rechts zijn mondige organisaties en burgers enkel vervelende stoorzenders. In Hongarije publiceerde de rechts-populistische premier Victor Orban een lijst met 13 ‘problematische’ en ‘ongewenste’ organisaties, tegen wie vervolgens een felle stigmatiseringscampagne werd gevoerd. Ook het Vlaams Belang fulmineert tegen het “misbruik” van cultuursubsidies voor “links activisme”. Critici en activisten worden steeds meer het mikpunt van haatcampagnes die er moeten voor zorgen dat grondrechten worden teruggeschroefd.

Het is broodnodig om de kiezers van dergelijke partijen terug in herinnering te brengen dat de sociale verworvenheden waarvan ze genieten en de rechtsstaat zelf, het resultaat zijn van jarenlange strijd door het middenveld. Vakbonden strijden voor arbeidsrechten, betere lonen en arbeidsomstandigheden. De vredesbeweging neemt het op voor slachtoffers van oorlog en geweld, en verdedigt het publiek belang tegen dat van het militair industrieel complex. Wereldwijd ijveren milieuactivisten voor een duurzame toekomst en mensenrechtenverdedigers voor een waardig bestaan voor iedereen. Het is in niemands belang dat onze planeet onleefbaar wordt. Maar wereldwijd botsen ze op de onstilbare winsthonger van multinationals die in landen met een zwak politiek- en rechtssysteem de vloer aanvegen met sociale- en milieurechten.

De strijd voor het behoud en de bescherming van de ‘civiele ruimte’ en meer algemeen voor de democratie wordt alsmaar harder. Volgens CIVICUS, een internationale alliantie van middenveldorganisaties en activisten, is de civiele ruimte in 111 landen ernstig bedreigd. Slechts 4% van de wereldbevolking leeft in landen waar fundamentele rechten als de vrijheid van vereniging, vreedzaam vergaderen en vrije meningsuiting volledig worden gerespecteerd. Organisaties krijgen te maken met restrictieve wetgeving, repressie, intimidatie, enz. In Rusland werd in 2012 een wet gestemd die middenveldorganisaties met ‘politieke activiteiten’ die buitenlandse financiering ontvangen, verplicht om zich te registreren als ‘buitenlands agenten’ en dat ook zo te vermelden in alle publicaties die ze uitgeven. In Israël wordt de internationale BDS-beweging (Boycot, Desinvestering en Sancties) die ijvert voor de opheffing van de bezetting, gelijke rechten voor Palestijnse burgers en het recht op terugkeer van vluchtelingen, als een ‘strategische bedreiging’ bestempeld. In 2011 nam het parlement er een anti-boycotwet aan die burgers verbiedt om Israël en de illegale Joodse nederzettingen in de Palestijnse gebieden te boycotten. Andere landen lijken te volgen. In Duitsland stemde de Bundestag een motie die de BDS-beweging als antisemitisch omschrijft en Groot-Brittannië weigerde een visum af te leveren aan activist Omar Barghouti, de medeoprichter van de BDS-beweging. Ook het verbaal en fysiek geweld tegen activisten neemt gevaarlijke proporties aan. In Turkije labelt president Erdoğan politieke tegenstanders als terroristen. Tienduizenden van hen vlogen achter de tralies en/of verloren hun job. In de Filipijnen heeft president Duterte er mee gedreigd om mensenrechtenactivisten te onthoofden. Hij mag het dan al niet ernstig menen, het brengt anderen misschien op ideeën. Colombia spant de kroon. Daar werden in 2018, 281 sociale leiders en mensenrechtenverdedigers vermoord.

11.11.11, de koepel van de Noord-Zuidbeweging, voert dit jaar campagne tegen de slinkende civiele ruimte. Ze wil dat de Belgische overheid een coherente visie en beleid ontwikkelt voor de bescherming en verdediging van de civiele ruimte en geeft zelf een pakket van mogelijke beleidsmaatregelen. Een campagne die meer dan nodig is.

Tijdschrift 451 -  2019

Artikels in dit nummer

De nieuwe hypersonische wapens

Kh-47M2 Kinzhal. Photo Credit: kremlin.ru (CC BY 4.0) https://tinyurl.com/y5s2d3sm

Artikel

In deze volatiele tijden gebeurt alles altijd maar sneller: aandelenhandel, communicatie,… en binnenkort ook oorlogsvoering met een nieuwe klasse van hypersnelle wapens. 

ma 30 sep 2019 - Pieter Teirlinck
Het voogdijsysteem en vrouwenrechten in Saoedi-Arabië
Artikel

De Saoedische regering kondigde in augustus aan dat ze een deel van haar voogdijwetgeving zal afschaffen.

wo 09 okt 2019 - Medea Benjamin
Erger dan een blauw oog: deelstaatverkiezingen in Duitsland

Wikicommons, Professusductus

Artikel

Op 1 september 2019 woonde de Duitse bondspresident Walter Steinmeier in Polen twee indrukwekkende plechtigheden bij die het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog 80 jaar geleden, herdachten.

zo 06 okt 2019 - Edi Clijsters
© 2019 vrede vzw - website by