NR 454
april
mei
juni
2020

Editoriaal

België als militaire vazalstaat van de VS

 

Opvallend is dat de minderheidsregering de stemmen nodig had van het extreemrechtse Vlaams Belang om de resolutie goed te keuren (het cordon sanitaire werd dus nog maar eens doorbroken). Even opvallend is de geringe mediabelangstelling en bijgevolg het ontbreken van een publiek debat over het onderwerp. Dat is niet alleen verbazingwekkend, maar ook verontrustend omdat het over een oorlogsmissie gaat die in verschillende opzichten problematisch is.

 

Opvallend is dat de minderheidsregering de stemmen nodig had van het extreemrechtse Vlaams Belang om de resolutie goed te keuren (het cordon sanitaire werd dus nog maar eens doorbroken). Even opvallend is de geringe mediabelangstelling en bijgevolg het ontbreken van een publiek debat over het onderwerp. Dat is niet alleen verbazingwekkend, maar ook verontrustend omdat het over een oorlogsmissie gaat die in verschillende opzichten problematisch is.

Om te beginnen gaat het om een operatie -in eerste instantie gericht tegen Daesh (Islamitische Staat)- van een beperkte groep landen onder leiding van de Verenigde Staten. Nochtans is het Amerikaans Syriëbeleid onder Donald Trump verzand in chaos en contradicties. De Amerikaanse president kondigde al meermaals de terugtrekking van de VS-troepen uit Syrië aan omdat Daesh verslagen zou zijn. Maar zijn minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, zei onlangs tegen de coalitieleden van de operatie dat “we niet kunnen rusten” en dat de VS “de ruggengraat zal blijven” van het gezamenlijk militair optreden. Terwijl de VS luchtsteun levert aan de oppositionele Syrische Democratische Krachten (SDF) - die voor een groot deel uit Koerdische ‘zelfbeschermingseenheden’ bestaat – gaf diezelfde VS in oktober vorig jaar groen licht aan Turkije voor een invasie van Noordelijk Syrië tegen de volgens Ankara ‘terroristische’ SDF. Komt daar nog bij dat onder president Trump het Amerikaans misprijzen voor het internationaal recht nog nooit zo groot was.

Daarmee komen we aan het tweede heikele punt van deze missie. Voor het militair ingrijpen in Syrië ontbreekt elke rechtsgrond. Volgens het Handvest van de Verenigde Naties (VN), dat de basis vormt voor de verhoudingen tussen staten, kan een militaire operatie in een ander land pas als er sprake is van zelfverdediging of als de VN-Veiligheidsraad daarvoor een mandaat geeft. (In dat laatste geval moet de operatie bovendien onder leiding staan van die Veiligheidsraad.) De meerderheid in de Belgische Commissie Landsverdediging justifieert de deelname aan de missie in een verwijzing naar een ‘mandaat’ onder resolutie 2249 (20 november 2015) van de VN-Veiligheidsraad, maar daarin staat geen vermelding naar Hoofdstuk VII van het VN-Handvest, zoals dat hoort volgens het internationaal recht. Bovendien is de situatie op het terrein grondig veranderd en beschikt Daesh niet meer over het eigen grondgebied waarvan sprake in deze resolutie.

Voor Irak ligt de legale situatie op dat vlak anders, omdat de regering van premier Adel Abdel Mahdi zelf militaire hulp heeft ingeroepen. Toch is er een politiek probleem. Begin januari, kort na de Amerikaanse moord op de Iraanse generaal Qassem Suleimani in Irak, stemde het Iraaks parlement een resolutie die de terugtrekking eiste van de Amerikaanse troepen uit het land. Het politiek klimaat in Irak is bijzonder instabiel. De Mahdi-regering heeft na langdurig en hevig straatprotest tegen onder meer corruptie en de aanwezigheid van buitenlandse troepen, ontslag moeten nemen. In mei werd ze vervangen door een nieuwe regering in afwachting van verkiezingen. Het draagvlak voor een buitenlandse militaire interventie in Irak is dus niet bijster groot.

Ten derde heeft ons land als lid van de VN-Veiligheidsraad zijn expliciete ‘volledige’ steun toegezegd aan "de verklaringen van de VN-secretaris-generaal en van speciaal gezant Pedersen over de noodzaak van een landelijk [in Syrië] staakt-het-vuren”. Hoe dit te rijmen valt met een militaire missie die ook luchtaanvallen zal uitvoeren is een raadsel. Bovendien lijkt een luchtcampagne tegen de ‘hit-en-run-acties’ van Daesh niet alleen weinig doeltreffend, maar verhoogt ze ook het risico op burgerslachtoffers. En de internationale coalitie heeft sinds het begin van de operatie in 2014 al

meer dan 8000 gedocumenteerde burgerslachtoffers op haar geweten. Daarbij komt dat het vorige Belgische optreden met F16’s in Irak en Syrië te lijden had onder een totaal gebrek aan transparantie, wat de democratische controle op mogelijke burgerdoden en de algemene evaluatie van de missie uiteraard erg moeilijk, zo niet onmogelijk maakt.

De belangrijkste reden waarom België wil deelnemen aan een militaire operatie die -in financieel zware coronatijden- 20 miljoen euro zal kosten aan de belastingbetaler, heeft weinig met de oorlog tegen terreur, Syrië of Irak te maken. Het is gewoon een relatief goedkope manier om ons als een goede bondgenoot van de VS te tonen, of beter als vazalstaat. Washington moet immers worden gepaaid omwille van onze, naar NAVO-normen, zogenaamd te lage nationale militaire uitgaven. België compenseert dat door er keer op keer bij te zijn als de VS coalitiepartners zoekt voor militaire interventies, zoals eerder ook in Afghanistan en Libië - 2 landen waar de situatie er sindsdien overigens niet op verbeterd is

Tijdschrift 454 -  2020

Artikels in dit nummer

70 jaar Vrede vzw

Lucien Bollaert, foto: Kristel Cuveliers

Dossier

Op 7 december 2019 vierde Vrede vzw zijn 70ste verjaardag. Voor er gedronken en gedanst werd, luisterden we naar 4 internationale activistes. De avond werd ingeleid door ex-voorzitter van Vrede vzw en hoogleraar Lucien Bollaert, die de geschiedenis van de organisatie uitgebreid uit de doeken deed.

di 07 jul 2020 - Lucien Bollaert
Einde verhaal voor Bouterse?

Desi Bouterse, foto: Pieter Van Maele (wikicommons)

Artikel

Op 25 mei waren er verkiezingen in het Zuid-Amerikaanse Suriname, een ex-kolonie van Nederland. Dit artikel werd geschreven na de verkiezingen, maar voor de officiële uitslag (die een hele tijd op zich liet wachten) bekend gemaakt werd. Nu die uitslag er wel is, blijkt het een accurate analyse.

wo 01 jul 2020 - Walter Lotens
Nieuwe Israëlische regering plant annexatie van Palestijns gebied
Artikel

In Israël hebben de twee grootste partijen, Likoed van uittredend premier Benjamin Netanyahu en ‘Blauw en Wit’ van rivaal Benny Gantz, besloten om samen met enkele kleinere partijen een regeringscoalitie te vormen.

ma 29 jun 2020 - Ludo De Brabander & Soetkin Van Muylem
© 2020 vrede vzw - website by