Na 123 jaar trekt België de stekker uit zijn ambassade in Havana en verkoopt dat als “heroriëntatie” in woelige tijden. Wie door de diplomatieke mist kijkt, ziet een breuk met het vroegere beleid en een knieval richting Washington.

Het kwam als een donderslag bij heldere hemel. Vrijdagmorgen, 14 november, was te horen op het radionieuws dat de Belgische ambassade in Havana wordt gesloten. Maxime Prévot, minister van Buitenlandse Zaken, formuleert de beslissing als volgt: “Handelsoorlogen en tariefoorlogen dwingen ons om ons partnernetwerk te herzien en ons bereik en onze invloed te diversifiëren. (...) Gewapende conflicten nemen toe, bereiken de grenzen van Europa en leiden tot een ingrijpende heroriëntatie van verschillende strategische economische sectoren. Wereldwijd wordt de ontwikkelingssamenwerking geconfronteerd met bezuinigingen, waardoor we -naast geopolitieke factoren- onze werkwijze moeten herzien.”

Bekoelde relatie

België heeft een ambassade in Cuba sinds 1902. Het eiland in de Caraïbische Zee is een geliefde toeristische bestemming voor de Belgen. Op politiek vlak zijn de relaties tussen België en Cuba steeds op een open en respectvolle manier verlopen. In tegenstelling tot die met een aantal andere Europese landen, die traditioneel in de pas lopen van de VS. 

België speelt reeds vele jaren een positieve rol in het behouden en verbeteren van de diplomatieke banden tussen de Europese Unie en Cuba. Zo behield ons land zijn goede relaties met Havana ook toen de EU in 1996 een gemeenschappelijk standpunt ten aanzien van Cuba innam dat samenwerking koppelde aan ‘democratie en mensenrechten’ - op westerse leest geschoeid uiteraard. Deze goede relaties zorgden voor een bevoorrecht partnerschap met Havana. 

De goede samenwerking tussen Brussel en Havana uitte zich onder andere in de ondersteuning van ngo’s, culturele organisaties en universiteiten die gezamenlijke projecten uitwerken. Zo is er een langlopende en bloeiende universitaire samenwerking tussen de Cubaanse universiteiten en de VLIR (Vlaamse Interuniversitaire Raad).

Ook de jaarlijkse culturele ‘Belgische week’ in Havana, waarvan de 20e editie doorging van 5 tot 14 november 2025, is een mooi voorbeeld. Het spreekt vanzelf dat dit alles onder druk komt te staan door de sluiting van de Belgische ambassade daar.

Het verdwijnen van de ambassade bemoeilijkt elke administratieve stap die genomen moet worden voor Belgen die in Cuba verblijven en Cubanen die in België wonen. Bovendien verzorgt de Belgische ambassade in Havana ook de relaties met Haïti en met de Dominicaanse Republiek, evenals die tussen Luxemburg en Cuba. Dat alles verdwijnt dus in het kader van de “heroriëntatie van verschillende strategische economische sectoren”.

In de pas van de VS 

Het kan geen toeval zijn dat op dezelfde dag waarop minister van Buitenlandse Zaken Prévot liet weten dat het Belgische diplomatieke landschap wordt herschikt, er ook een post op X verscheen waarin hij de Belgisch-Amerikaanse vriendschap bezingt.

We citeren: “De vriendschap tussen België en de VS is diep, oprecht en duurzaam. Ze is geworteld in een geschiedenis die gekenmerkt wordt door moed en solidariteit. Die geschiedenis blijft ons partnerschap vandaag inspireren, nu we samen de uitdagingen van een veranderende wereld aangaan.”

Vermoedelijk is er een band tussen de alsmaar verstrengende economische, financiële en commerciële blokkade van Cuba door de VS en het terugtrekken van onze ambassadeur in Havana. Het is vandaag vrijwel onmogelijk om op een normale manier handel te drijven met Cuba. Internationale betalingen zijn zo goed als onuitvoerbaar sinds Cuba door de VS op de lijst geplaatst is van landen die het terrorisme steunen. 

Onze banken volgen simpelweg de VS-sancties en weigeren elke betaling waarvan ze vermoeden dat deze gaat naar of verband houdt met Cuba. Ze doen dat ondanks het feit dat ze daarmee zowel de Europese regelgeving als de Belgische wetgeving overtreden. 
De regering, van haar kant, is niet van plan daar iets tegen te ondernemen. Dat bleek uit een antwoord van bevoegd minister Jambon op de parlementaire vragen van Els Van Hoof (CD&V) en Meyrem Almaci (Groen). Met als gevolg dat er commercieel voor Belgische ondernemers 'niet veel inzit' op die manier.

Die ‘vriendschap’ met de VS blijkt ook uit het hernemen van diplomatieke relaties met Syrië, na een onderbreking van dertien jaar en vlak na het bezoek van voormalig jihadist en huidig Syrisch president Ahmad al-Sharaa aan het Witte Huis. België kondigt aan opnieuw een ambassadeur naar Syrië te zenden, ondanks het feit dat het mensenrechtenplaatje van het nieuwe Syrische regime, op zijn zachtst uitgedrukt, niet onbesproken is.

De ambassade in Cuba sluit, die in Syrië wordt geopend. Dat zegt veel. Bovendien komt het sluiten van de Belgische ambassade in Havana op het moment dat de VS een ware militaire escalatie op gang trekt in de Caraïbische zee, voor de kust van Venezuela. VS-minister van Oorlog Pete Hegseth kondigde op 13 november een grote militaire operatie aan onder de naam 'Operation Southern Spear'. 

Met die Operatie Zuidelijke Speer wil de VS "het vaderland verdedigen en narcoterroristen verwijderen". In het kader van die ‘war on drugs’ is daar nu ook het grootste oorlogsschip ter wereld ontplooid, de USS Gerald R. Ford. Het is ongeveer drie voetbalvelden groot en biedt ruimte aan 4.500 bemanningsleden en 75 gevechtsvliegtuigen en helikopters. 

Het vliegdekschip vervoegt de vloot van zeven oorlogsschepen en een nucleaire duikboot die er al sinds augustus aanwezig is. Sinds september voerde de VS al minstens twintig aanvallen uit op bootjes in de Caraïbische Zee. Daarbij kwamen al zeker 80 mensen om. 

Het zou zogezegd om drugstrafikanten gaan volgens de Verenigde Staten, maar zij leverden daartoe nog geen enkel bewijs. Volgens Colombia en Venezuela gaat het om gewone vissersboten.

Verkeerd signaal 

Op 9 november 2025 ondertekenden de EU en alle 33 landen van de Gemeenschap van Latijns-Amerikaanse en Caraïbische Staten (CELAC) op een gezamenlijke top in Colombia een slotverklaring waarin ze beide geografische blokken, Latijns-Amerika en de Caraïben, als ‘vredesregio’ herbevestigden. Dat betekent dat conflicten er via bemiddeling en op basis van het internationaal recht opgelost worden. De slotverklaring wijst daarbij uitdrukkelijk naar de situatie in de Caraïbische Zee. 

Het spreekt vanzelf dat het sluiten van de ambassade in Havana een verkeerd signaal is op een moment dat we net onze internationale relaties in het kader van het beschermen van de vrede in de regio zouden moeten versterken. 

Door meer in de pas te lopen van de VS, merk je hoe de N-VA zijn stempel op deze regering drukt.

Dit artikel verscheen ook op de Dewereldmorgen. 

De Vlaamse regering heeft zwaar het mes gezet in de subsidie van Vrede vzw. Onze werking is in gevaar! Steun ons met een gift -BE25 8939 4408 3382- of door lid te worden van Vrede vzw voor 5 of 10 euro per maand.