“De nieuwe wereldwanorde is aangebroken”, aldus het hoofd van het ‘International Rescue Committee’. “De vraag is of we hierop zullen reageren met visie -een kans op heruitvinding-, of met een verdere terugtrekking.”
De noodhulporganisatie 'International Rescue Committee' publiceerde midden december zijn jaarlijkse humanitaire crisissen-prognose, een 'Emergency Watchlist' van de 20 landen die het komende jaar het meest waarschijnlijk te maken zullen krijgen met een verslechterende humanitaire crisis. De publicatie ging gepaard met een strenge waarschuwing dat burgers in de landen op de lijst “in de frontlinie staan van een uiteenvallende internationale orde" en dat er "wereldwijde actie nodig is om het tij te keren”.
Soedan, Palestina en Zuid-Soedan staan bovenaan IRC’s Emergency Watchlist voor 2026, gevolgd door Ethiopië, Haïti, Myanmar, de Democratische Republiek Congo (DRC), Mali, Burkina Faso en Libanon. Afghanistan, Kameroen, Tsjaad, Colombia, Niger, Nigeria, Somalië, Syrië, Oekraïne en Jemen staan ook op de lijst.
In sommige van deze landen -waaronder Soedan, Palestina en Myanmar- worden mensen geconfronteerd met genocidaal geweld en ontberingen, terwijl bijna alle andere landen op de lijst te kampen hebben met oorlog of andere onrust. Sommige landen worden ook geteisterd door extreme weersomstandigheden veroorzaakt door de klimaatverandering, door hongersnood en andere crisissen.
“De watchlist van dit jaar vertoont een gevaarlijke divergentie: toenemende crisissen en afnemende steun”, aldus het IRC. “De landen op de watchlist huisvesten slechts 12% van de wereldbevolking, maar zijn goed voor 89% van de mensen die humanitaire hulp nodig hebben. Naar verwachting zullen deze landen tegen 2029 meer dan de helft van de mensen in extreme armoede in de wereld tellen.”
Het IRC merkt op dat “117 miljoen mensen gedwongen ontheemd zijn” en “bijna 40 miljoen mensen te kampen hebben met ernstige honger” in de landen op de watchlist. “Terwijl de crisissen toenemen, is de wereldwijde humanitaire financiering met 50% gedaald”, aldus de organisatie. “Wat overblijft is een humanitair systeem dat ondergefinancierd en uitgehold is, en niet voorbereid is op de ongekende humanitaire crisissen in 2026.”
Het IRC vervolgt:
"Deze ‘nieuwe wereldwanorde’ vervangt het internationale systeem van na de Tweede Wereldoorlog, dat ooit gebaseerd was op regels en rechten. Gekenmerkt door toenemende geopolitieke rivaliteit, verschuivende allianties en transactionele besluitvorming, veroorzaakt deze wanorde een opeenstapeling van crisissen en ondermijnt ze de wereldwijde steun voor de meest kwetsbaren ter wereld. De mondiale samenwerking valt uiteen. Naast ingrijpende bezuinigingen op hulp, heeft de Veiligheidsraad [van de Verenigde Naties] te maken met een toename van het aantal veto’s, waardoor reacties op wreedheden in Soedan, Syrië en het bezette Palestijnse gebied worden tegengehouden. Conflicten worden steeds vaker gebruikt als middel om macht en winst te vergaren. In Soedan profiteren de strijdende partijen en hun geldschieters van de goudhandel, waardoor het geweld toeneemt en burgers worden getroffen. Tegelijkertijd wordt straffeloosheid op gevaarlijke schaal mogelijk gemaakt. 2025 ligt op koers om het dodelijkste jaar voor humanitaire hulpverleners te worden. Het aantal aanvallen op scholen is met bijna 50% gestegen en in Gaza zijn ziekenhuizen, opvangcentra en essentiële infrastructuur systematisch gebombardeerd of afgesneden van hulp."
“Wat het IRC op het terrein ziet, is geen tragisch accident. De wereld verzuimt niet alleen op de crisissen te reageren, maar acties en woorden veroorzaken, verlengen en belonen deze crisissen”, zegt David Miliband, directeur van het IRC. “De omvang van de humanitaire crisis in Soedan -die voor het derde jaar op rij op de eerste plaats staat op de watchlist en nu de grootste humanitaire crisis ooit is- is tekenend voor deze wanorde”.
De gevechten tussen de Soedanese strijdkrachten en de ‘Rapid Support Forces’ (RSF) -een paramilitaire militie die is voortgekomen uit de Janjaweed, medeplichtigen aan de eerste genocide in Darfoer- houden aan. Volgens mensenrechtenorganisaties begaan alle strijdende partijen daarbij oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. Het conflict in Soedan heeft geleid tot een van de ernstigste humanitaire rampen ter wereld, met meer dan 12 miljoen ontheemden en een vastgestelde hongersnood in het grootste vluchtelingenkamp van Darfoer. Meer dan 20 miljoen mensen worden geconfronteerd met acute honger.
"De watchlist van dit jaar is een getuigenis van ellende, maar ook een waarschuwing: zonder dringende maatregelen van degenen die de macht hebben om een verschil te maken, dreigt 2026 het gevaarlijkste jaar ooit te worden”, aldus Miliband.
Die dringende maatregelen zullen niet komen van de Verenigde Staten, waar de regering-Trump de internationale humanitaire hulp drastisch heeft teruggeschroefd, ondanks waarschuwingen dat dergelijke bezuinigingen miljoenen doden zouden veroorzaken. Een van de vele voorbeelden van schrijnende ongevoeligheid: terwijl Zuid-Soedanese baby's en anderen stierven aan cholera na de sluiting van lokale gezondheidsklinieken, vierden VS-functionarissen het succesvol korten van de hulpbudgetten en -diensten met felicitaties en taart.
“Burgers in landen die op de watchlist staan, betalen daar vandaag de prijs voor. Het IRC staat aan hun zijde om praktische oplossingen te bieden die levens redden en hoop herstellen”, zegt Miliband. “Maar de nieuwe wereldwanorde is een feit en overal trekken de stormwinden aan. Wanorde brengt meer wanorde voort. De vraag is of we reageren met visie -een kans op heruitvinding- of met verdere terugtrekking.”