Hier is de paasboodschap van Donald Trump aan de wereld: "Dinsdag wordt in Iran Dag van de Energiecentrale en Dag van de Bruggen in één. Niets zal hierbij in de buurt komen!!! Open die ‘fuckin’ zeestraat, gekke klootzakken, of jullie zullen in de hel leven – LET MAAR OP! Alle lof zij Allah. President DONALD J. TRUMP".
Donald Trump en zijn handlanger in oorlogsmisdaden, Benjamin Netanyahu, voeren gezamenlijk een oorlog van moorddadige agressie tegen Iran, een land met 90 miljoen inwoners. Ze zijn in de greep van drie elkaar versterkende pathologieën. De eerste is persoonlijkheid: beiden lijden aan maligne (of kwaadaardig) narcisme. De tweede is de arrogantie van de macht: mannen die de macht hebben om de opdracht te geven tot nucleaire vernietiging en daardoor geen enkele geremdheid voelen. De derde, en gevaarlijkste van allemaal, is religieuze waan: twee mannen die geloven -en dagelijks te horen krijgen van hun omgeving- dat zij messiassen zijn die Gods werk verrichten. Elke pathologie versterkt de andere, waardoor zij samen de wereld in ongekend gevaar brengen.
Het resultaat is een verheerlijking van geweld die we niet meer hebben gezien sinds de nazileiders. De vraag is of de weinige 'volwassenen' in de wereld -verantwoordelijke nationale leiders die zich blijven inzetten voor het internationaal recht en bereid zijn dat ook uit te spreken- hen kunnen beteugelen. Het zal niet gemakkelijk zijn, maar ze moeten het proberen.
Laten we beginnen met de eerste onderliggende psychologische stoornis. Maligne narcisme is een klinische term, geen belediging. De sociale psycholoog Erich Fromm introduceerde de term in 1964 om Adolf Hitler te beschrijven, als een samensmelting van pathologische grootheidswaanzin, psychopathie, paranoia en een antisociale persoonlijkheid tot één enkele karakterstructuur. De maligne narcist is niet louter ijdel. Hij is structureel niet in staat tot oprechte empathie, van nature immuun voor schuldgevoelens en gedreven door de paranoïde overtuiging dat hij omringd wordt door vijanden die vernietiegd moeten worden. Al in 2017 waarschuwde psycholoog John Gartner -en vele andere deskundigen- voor het maligne narcisme van Trump.
Verschillende gerenommeerde psychologen en psychiaters hebben Trump op psychopathie beoordeeld aan de hand van de gestandaardiseerde Hare-schaal en kwamen uit op scores die ruim boven de diagnostische drempelwaarde liggen. Zie bijvoorbeeld hier. Psychopathie kan het best worden gekarakteriseerd als een gebrek aan geweten of medeleven met andere mensen.
Zowel Donald Trump als Benjamin Netanyahu passen perfect in dit profiel. Trumps psychopathie kwam volledig tot uiting toen VS-troepen in Teheran een brug zonder enig militair belang vernietigden. Daarbij kwamen minstens acht burgers om het leven en raakten 95 of meer mensen gewond. Trump rouwde niet. Hij genoot triomfantelijk en beloofde meer vernietiging.
Netanyahu’s recente toespraak (ter gelegenheid van het Joodse Pesach-feest) bevatte op vergelijkbare wijze geen enkel woord voor de doden. Geen moment van aarzeling. Geen zweem van twijfel. Alleen de triomfantelijke opsomming van de vijanden die hij heeft vernietigd.
Paranoia voedt de dreiging die Trump en Netanyahu zelf hebben gecreëerd. Trumps eigen Directeur van de Nationale Inlichtingendienst, Tulsi Gabbard, verklaarde schriftelijk dat het “nucleaire programma van Iran van de kaart was geveegd” (na de eerdere aanval van de VS en Israël op Iran in juni 2025) en dat de inlichtingengemeenschap “van oordeel blijft dat Iran geen kernwapen aan het bouwen is”. Ook het Internationaal Atoomenergieagentschap (IAEA) stelde onomwonden dat er geen bewijs was van een kernbom. Trumps eigen functionaris voor terrorismebestrijding, Joseph Kent, diende uit protest tegen de huidige oorlog tegen Iran zijn ontslag in en stelde: “We startten deze oorlog onder druk van Israël en zijn machtige lobby in de VS”. De paranoïde persoonlijkheid heeft geen echte dreiging nodig. Hij zal er desnoods zelf één verzinnen om te beantwoorden aan zijn gevoel van overdreven angst.
Het machiavellisme opereert zonder schaamte. Trump vertelde de wereld dat diplomatie altijd zijn “eerste voorkeur” was, terwijl hij in eenzelfde adem opschepte over het verscheuren van de nucleaire deal met Iran: “Ik voelde me zo vereerd om het te doen. Ik was zo trots dat ik het gedaan had”. Hij vernietigde eigenhandig het diplomatieke kader en gaf vervolgens Iran de schuld van de puinhoop. Daarna gaf hij, geheel terloops, toe dat de oorlog niet gerechtvaardigd kan worden als zelfverdediging: “We hoeven daar niet te zijn. We hebben hun olie niet nodig. We hebben niets nodig wat zij hebben. Maar we zijn er om onze bondgenoten te helpen.” Volgens het Handvest van de Verenigde Naties is zelfverdediging de enige wettelijke grondslag voor militair geweld. Trump heeft toegegeven dat een dergelijke grondslag hier niet bestaat.
Macht brengt een specifieke vervorming aan in bepaalde persoonlijkheden, en die is bijzonder acuut wanneer de macht in kwestie onbeperkt is of zo lijkt. Met het commando over nucleaire arsenalen ervaren Trump en Netanyahu de wereld niet zoals anderen dat doen. Voor deze maligne narcisten brengt de beschikbaarheid van kernwapens geen zwaar verantwoordelijkheidsbesef met zich mee, maar voelt dit als een verlengstuk van hun opgeblazen zelfbeeld. ‘Ik kan eender wat doen. Ik kan alles verwoesten. Kijk maar naar mij’. Netanyahu en Trump kennen geen enkele vorm van zelfbeperking in deze grootheidswaan.
Trump heeft dit gevoel van straffeloosheid volledig geïnternaliseerd. Op 1 april stond hij voor de camera’s en beloofde hij Iran “terug naar het stenen tijdperk te bombarderen, waar ze thuishoren”. De zinsnede “waar ze thuishoren” is het oordeel van een man die zich als het ware goddelijk gemachtigd voelt om de waarde van zo'n 90 miljoen mensen te bepalen en hen zonder aarzeling te ontmenselijken. Hij heeft herhaaldelijk gedreigd de civiele elektriciteitsinfrastructuur van Iran te vernietigen -een misdaad volgens het oorlogsrecht- en dat openlijk gepresenteerd als een onderhandelingspositie aan een wereldwijd publiek dat grotendeels weg zapte.
Netanyahu staat aan het hoofd van een staat met naar schatting 200 kernkoppen (schattingen variëren maar hebben het allemaal over minstens 90 kernkoppen, nvrd.) dat het Non-proliferatieverdrag nooit heeft ondertekend en geen internationaal inspectieregime erkent. Hij heeft gezien hoe Trump de militaire macht van de VS met ongecontroleerde agressie inzet en hoe daar geen consequenties aan verbonden zijn. De tweede vorm van waanzin voedt de derde: wanneer macht geen grenzen kent, is het enige overblijvende interne tegenwicht het geweten. En de psychopaat heeft geen geweten.
Het gebrek aan een geweten is de gevaarlijkste van de drie pathologieën, omdat dit juist de laatste mogelijke interne rem verwijdert. De strateeg die een onrechtvaardige oorlog voert, kan uiteindelijk berekenen dat de kosten zwaarder wegen dan de baten, en stoppen. De maligne narcist die oorlog voert om zijn ego te bevredigen kan uiteindelijk de verzadiging van zijn ego bereiken, en stoppen. De psychopaat escaleert, omdat er geen limieten zijn.
En het klinkt ongelofelijk maar het wordt nog erger. Zowel Trump als Netanyahu zijn 'would-be' messiassen. Ze zijn zelfverklaarde gezanten van God. Voor hen zou het beëindigen van de oorlog tegen Iran betekenen dat God het bij het verkeerde eind had. En de zelfverklaarde messias kan evenmin fout zijn, want in de grandioze psyche zijn de messias en god effectief één geworden.
Zowel Trump als Netanyahu hebben deze messiaanse identiteit expliciet opgeëist. Trump heeft zichzelf “de uitverkorene” genoemd. Na de moordaanslag op zijn persoon in 2024 verklaarde hij: “Ik voelde toen, en geloof nu nog meer, dat mijn leven werd gespaard voor een reden. Ik ben door God gered om Amerika weer groot te maken.”
Netanyahu beriep zich in zijn recente Pesach-toespraak dan weer niet alleen op God, hij eigende zich Gods rol toe in het Exodusverhaal. Hij somde tien “werken” op van wat hij de “Oorlog van de Verlossing” noemt en benoemde elk ervan als een plaag. De moord op de opperste Iraanse leider ayatollah Khamenei noemde hij “de Plaag van de Eerstgeborenen”. Daarna waarschuwde hij de wereld: “Na de tien plagen van Egypte herinner ik u eraan dat de farao nog steeds probeerde het volk van Israël te schaden, en we weten allemaal hoe dat afliep”. In het Boek Exodus is de afloop het verdrinken van het gehele leger van de farao. Netanyahu dreigde, op televisie, met de uitroeiing van Iran in de taal van het heilige Schrift.
Rondom elk van deze mannen bevindt zich een hofhouding van vleiers en fanatiekelingen, wiens functie het is om de waanvoorstellingen in stand te houden en te voorkomen dat de realiteit tot hun bewustzijn doordringt.
Trumps hofhouding: Hegseth, Huckabee en de Christelijke nationalisten
Pete Hegseth, de VS-minister van Defensie, heeft het Pentagon omgevormd tot een theater van heilige oorlog. Hij heeft een tatoeage van het Jeruzalemkruis op zijn borst staan, en de Latijnse woorden ‘Deus Vult’ (God wil het), de strijdkreet van de middeleeuwse kruistochten, op zijn arm. Hij organiseert maandelijks christelijke erediensten in de aula van het Pentagon. Hij verzocht de bevolking van de VS om “elke dag op gebogen knieën” te bidden voor de militaire overwinning in het Midden-Oosten “in de naam van Jezus Christus”. Tijdens een van deze diensten bad hij hardop dat de VS-troepen: “Overdonderend geweld zouden gebruiken tegen degenen die geen genade verdienen … We vragen dit met onwankelbaar vertrouwen in de almachtige en grootse naam van Jezus Christus.”
Tijdens een persconferentie over de Iran-oorlog zei Hegseth dat de Verenigde Staten “onderhandelt met bommen.” Hij omschreef de leiders van Iran ook als “religieuze fanatici” die een nucleaire capaciteit nastreven voor “een soort religieus Armageddon”, terwijl hij zelf maandelijks gebedsdiensten leidt in het Pentagon waarin hij verklaart dat “de voorzienigheid van onze almachtige God de troepen daar beschermt”. Hij lijkt zich niet bewust te zijn van de spiegel die hij ophoudt. Een minister van Defensie die bidt voor “overdonderend geweld” in naam van Jezus, terwijl hij zijn vijanden religieuze fanatici noemt, vormt de perfecte definitie van het begrip ‘projectie’.
Mike Huckabee, de VS-ambassadeur in Israël, levert het theologische raamwerk. Als baptistisch predikant en fervent Christelijk-zionist gelooft Huckabee dat het conflict tussen Israël en Iran de vervulling is van bijbelse profetieën - een noodzakelijke stap richting de Opname van de gemeente (het moment waarop alle gelovigen, levend en gestorven, Jezus zullen ontmoeten in de hemel, nvdr.) en de Wederkomst van Jezus. Hij stuurde Trump een bericht -dat Trump vervolgens op zijn sociale media plaatste- waarin hij het huidige moment vergeleek met Truman in 1945 en het droppen van atoombommen op Japan, en waarin hij Trump opriep te luisteren naar “ZIJN stem”, waarmee hij God bedoelde.
In een interview werd Huckabee gevraagd naar de Bijbelse toekenning van het gebied van de Nijl tot de Eufraat -inclusief Libanon, Syrië, Jordanië en delen van Saoedi-Arabië en Irak- aan Israël. Zijn antwoord op de vraag of Israël een goddelijk recht had op dit hele gebied was duidelijk: “Het zou goed zijn als ze het allemaal innamen.”
Daarop postte Israëls extreemrechtse minister van Financiën, Smotrich, op sociale media: “Ik ♥ Huckabee”. De Christelijk-zionistische predikant John Hagee, wiens organisatie ‘Christians United for Israel’ een belangrijke stuwende kracht is achter de evangelische steun in de VS voor Israëls oorlogen, zei simpelweg over de oorlog tegen Iran: “profetisch gezien zitten we precies op schema”. Tijdens een Paasgebedsdienst in het Witte Huis voedde Franklin Graham, Trumps messiaanse waanideeën: “Vandaag willen de Iraniërs, het boosaardige regime van deze regering, elke Jood doden en hen vernietigen met atoomvuur. Maar U hebt president Trump uitverkoren. U hebt hem verheven voor een tijd als deze. En Vader, wij bidden dat U hem de overwinning zult geven.”
Netanyahu’s hofhouding: Ben-Gvir, Smotrich en de messianistische kolonisten
Aan Israëlische kant bestaat de intieme kring rond de premier uit twee figuren wiens radicalisme zo extreem is dat ze lange tijd als politieke paria’s werden beschouwd in eigen land, totdat Netanyahu hun stemmen gebruikte om aan de macht te blijven. Itamar Ben-Gvir, de Israëlische minister van Nationale Veiligheid, is een bewonderaar van de overleden rabbijn Meir Kahane, wiens Kach-partij als terroristische organisatie werd gecategoriseerd. Bezalel Smotrich, minister van Financiën, baseert zijn ideologie op de leer van rabbijn Zvi Yehuda Kook, die onderwees dat de militaire overwinning van Israël in 1967 door God was gemandateerd en dat de vestiging van nederzettingen op Palestijns grondgebied Gods wil is. De partijen van beide ministers hebben samen 20 zetels in de parlementaire coalitie van Netanyahu’s (de Knesset telt in totaal 120 zetels). Beide ministers adviseren de premier niet louter, maar delen zijn messiaanse overtuigingen en visie.
Ben-Gvir heeft zijn controle over de Israëlische politie gebruikt om paramilitaire kolonisten in de Westelijke Jordaanoever te faciliteren bij hun acties tegen de Palestijnen. Hij heeft consequent staakt-het-vuren‑onderhandelingen geblokkeerd en heeft openlijk de eer opgeëist voor het vertragen ervan. Hij drong aan op Joodse rituele rechten op de Tempelberg, in strijd met de religieuze status quo die decennialang werd gehandhaafd en ondanks het feit dat Israëlische veiligheidsfunctionarissen hadden gewaarschuwd dat dit rechtstreeks tot bloedvergieten zou leiden. In augustus 2023 verklaarde hij: “Mijn recht, en het recht van mijn vrouw en kinderen om zich vrij te verplaatsen op de wegen in Judea en Samaria, zijn belangrijker dan het recht op bewegingsvrijheid voor Arabieren.” Het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië, Nieuw-Zeeland, Noorwegen, Slovenië, Nederland en Spanje hebben hem allemaal sancties opgelegd wegens aanzetten tot geweld, maar de VS, onder minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, verdedigde Ben-Gvir en bekritiseerde de sancties.
Smotrich is de meer methodische van de twee: minder theatraal en gevaarlijker. Hij heeft het civiele bestuur over de Westelijke Jordaanoever systematisch overgeheveld van het Israëlisch leger naar zijn eigen ministerie, waarbij hij honderden miljoenen shekels heeft doorgesluisd naar infrastructuur voor joodse kolonisten, terwijl budgetten voor de Palestijnse Autoriteit doelbewust worden beknot. Hij heeft zijn ministerie opgedragen “een operationeel plan voor de toepassing van soevereiniteit” over de Westelijke Jordaanoever uit te werken. Sinds de start van de Iran-oorlog heeft hij Israël opgeroepen om Zuid-Libanon tot aan de Litani-rivier te annexeren, en verklaarde hij dat de oorlog “moet eindigen met een totaal andere realiteit”. Smotrichs ideologie put uit de leer van Kook, die stelt dat het nederzettingenproject niet politiek is maar heilig - een goddelijke verplichting die moet worden voltooid, ongeacht het internationaal recht, Palestijnse rechten of de mening van de wereld. De grenzen van 1967 zijn volgens deze theologie geen tijdelijke militaire realiteit, maar Gods onvoltooide werk.
Noch Ben-Gvir, noch Smotrich waren meer dan marginale extremisten totdat Netanyahu hen legitimeerde door hen op te nemen in de regering en zijn innerlijke hofhouding. Hij gaf hen macht over de Israëlische samenleving, en zij gaven hem de religieus-nationalistische slagkracht om zijn oorlogen als een goddelijke missie voor te stellen.
In dit landschap van heilige oorlog heeft één stem zich laten horen met wereldreddende waardigheid en helderheid: paus Leo XIV. Hij roept consequent op tot een einde aan het geweld. Tijdens een Witte Donderdagmis in Rome sprak hij zich uit over de arrogantie van de macht: “Wij zijn geneigd onszelf te beschouwen als machtig wanneer wij domineren, als overwinnaars wanneer wij onze gelijken vernietigen, als groots wanneer wij gevreesd worden. God heeft ons een voorbeeld gegeven - niet van hoe te domineren, maar van hoe te bevrijden; niet van hoe leven te vernietigen, maar van hoe het te geven.” Op Palmzondag was de paus opnieuw duidelijk: Jezus “luistert niet naar de gebeden van wie oorlog voert, maar wijst die af”. Hegseth liet hierop een nieuwe gebedsdienst houden in het Pentagon, waarin hij opnieuw bad voor “overdonderend geweld” in naam van Christus.
Professor John Mearsheimer zette nauwkeurig uiteen dat de misdrijven die Trump en Netanyahu nu begaan dezelfde zijn als die waarvoor de nazileiding in Neurenberg werd opgehangen: agressie-oorlog, de annexatie van buitenlands grondgebied, het opzettelijk aanvallen van civiele infrastructuur en collectieve bestraffing. Dit is geen retorische overdrijving. Dit zijn juridische categorieën. Het Neurenberg-tribunaal noemde de misdaad van agressie de “hoogste internationale misdaad” -de misdaad die “in zichzelf het opgetelde kwaad van het geheel omvat”- omdat het de misdaad is die alle andere misdaden mogelijk maakt. De hier besproken mannen hebben deze misdaad openlijk bekend, in toespraken die door de internationale media zijn uitgezonden.
De institutionele mechanismen die in het leven zijn geroepen om precies dit soort catastrofes te voorkomen -waaronder de VN-Veiligheidsraad, het Internationaal Strafhof, het non-proliferatieregime en het oorlogsrecht- worden actief ondermijnd door de Verenigde Staten.
En toch moeten de ‘volwassenen’ in de wereld proberen om deze waanzin te beëindigen. De multilaterale inspanning in Islamabad, waarbij de buitenlandse ministers van Pakistan, Turkije, Egypte en Saoedi-Arabië betrokken zijn, in combinatie met het vijfpunten-vredesinitiatief van China en Pakistan, vormen een belangrijke start. Deze initiatieven zouden versterkt moeten worden door het volledige gewicht van de BRICS-landen, de Algemene Vergadering van de VN en ieder land dat in een wereld wil leven die wordt geregeerd door regels in plaats van door de waanbeelden van twee maligne narcisten.
Wanneer gestoorde leiders een goddelijke catastrofe aanroepen als politiek instrument worden niet alleen hun vijanden getroffen. Wij zullen allemaal het slachtoffer zijn van Netanyahu’s plagen en Trumps bedreiging om Iran terug naar het stenen tijdperk te bombarderen, tenzij andere leiders een halt toeroepen aan deze twee waanzinnigen.
Dit vertaalde artikel verscheen eerst op 'Common Dreams'.