Inácio Lula da Silva heeft het in de tweede ronde van de Braziliaanse presidentsverkiezingen gehaald van Flavio Bolsonaro! Het is de eerste keer in de geschiedenis van het land dat een kandidaat die in de eerste ronde verloor, uiteindelijk toch wint.
Lula haalde zondag 25 oktober, met 99,98 % van de stemmen geteld, 51,79%. Zijn tegenstander, Bolsonaro, haalde 48,21%. Het verschil bedraagt meer dan 3%, dus ook meer dan bij de overwinning van Lula vier jaar geleden op Jair Bolsonaro, de vader van Flavio.
Het resultaat is een verrassing en een enorme opluchting. Dankzij deze uitslag komt een voorlopig einde aan de recente golf van successen van uiterst rechts in Zuid-Amerika. Naast Brazilië zelf haalt vooral Mexico opgelucht adem. Het land staat onder zware druk van Trump en had als enige grote land in Latijns-Amerika zonder uiterst rechtse regering de last moeten dragen.
Lula heeft het gehaald dankzij de stemmen van de mensen die zich in de eerste ronde hadden onthouden. In de tweede ronde gingen er vijf miljoen Brazilianen meer stemmen. Lula haalde in totaal tien miljoen stemmen meer dan in de eerste ronde.
Mocht Flavio Bolsonaro hebben gewonnen, zag het er vrij beroerd uit voor het milieubeleid, voor de inheemse volken in het Amazonegebied, voor BRICS, voor het onderwijs en voor de arbeidsrelaties. De arbeidstijdverkorting die net was goedgekeurd in het parlement zou weer zijn afgeschaft.
Een overwinning kan van kleine dingen afhangen. Zeker is dat Lula's campagne voor de tweede ronde veel dynamischer was dan in de eerste ronde. Er kwam veel actieve steun van duizenden sociale bewegingen.
Ongetwijfeld heeft een incident tijdens het laatste televisiedebat tussen de twee kandidaten mee een rol gespeeld. Flavio Bolsonaro verwees naar zijn tegenstander als "negen vingers", waarop Lula een tirade kon afsteken tegen de kandidaat die nooit had gewerkt, terwijl hijzelf als arm kind al in de fabriek stond en daar een vinger verloor. "Wat een misprijzen voor mensen die moeten werken", aldus Lula. Die zat.
Lula heeft deze verkiezingen gewonnen ondanks de uitdrukkelijke steun van VS-president Trump en de Israëlische premier Netanyahu voor Bolsonaro, de enorme druk van de evangelische kerken en de ‘algoritmische manipulatie’ van sociale media. Hij bewees dat ze kunnen verslagen worden.
Deze campagne was erg leerrijk omdat ze de vele netwerken aan het licht bracht die met veel geld getracht hebben de verkiezingen te beïnvloeden. In vijf deelstaten, onder meer in Salvador de Bahía (een bastion van Lula), waren er plots geen bussen beschikbaar om kiezers naar hun stembureau te brengen. Daarom besloot het Hooggerechtshof de kiesbureaus twee uur langer open te houden, op vraag van zowel Lula als Flavio. Voor Bolsonaro was dit wenselijk omdat de weersomstandigheden in Zuid-Brazilië, waar zijn stemmen vandaan komen, bijzonder slecht waren.
Het was afwachten hoe rechts zou reageren. Toen Bolsonaro senior in 2022 verloor, pleegde hij een mislukte coup. Hij is daarvoor veroordeeld. “Dit resultaat kan onmogelijk worden aanvaard”, reageerde Flavio Bolsonaro op zijn nederlaag. “Je kan de spelregels niet veranderen met één pennestreek”. Hij kan de verlenging van de tijdsduur aangrijpen om de tweede ronde ongeldig te laten verklaren. De kern is dat sommige kiezers mogelijk minder tijd kregen om te stemmen dan andere kiezers, doordat de verlenging pas werd aangekondigd nadat sommige stembureaus al gesloten waren.
“Brazilië is niemands achtertuin”, zei de 81-jarige Lula in zijn overwinningstoespraak, met een duidelijke verwijzing naar Trump. “Onze grondwet is duidelijk”, aldus nog Lula. “Ik ben verkozen en zal regeren voor alle Brazilianen. Na deze verkiezingen zijn er geen tegenstanders meer”.
Hij beloofde hervormingen in het onderwijs, betere pensioenen, investeringen. Makkelijk zal het echter niet worden, want bij de parlementsverkiezingen die samenvielen met de eerste ronde van de presidentsverkiezingen werd een parlement met een rechtse meerderheid verkozen.
Lula heeft echter de jeugd achter zich. In de huidige omstandigheden, waarin de jeugd al in tal van landen zijn stem laat horen, is dat niet te verwaarlozen. Ook de internationale solidariteit was bij deze verkiezingen erg groot. Het waren inderdaad ook geopolitieke verkiezingen. Dit was niet enkel een overwinning voor Brazilië, maar voor alle progressieven, in Latijns-Amerika en wereldwijd. Een overwinning van links was dringend nodig. Lula heeft bewezen dat het kan!
De nederlaag is bovendien niet enkel voor de clan Bolsonaro, maar ook voor Trump, Netanyahu en Zuckerberg.