Naarmate internationale spanningen oplopen, zijn we getuige van een verontrustend schouwspel: dat van een wereld waarin machthebbers zich beroepen op verheven principes, terwijl zij fundamentele mensenrechten en het recht op leven ondergeschikt maken aan hun belangen. Militaire conflicten zijn geen historisch noodlot, noch onvermijdelijke confrontaties tussen volkeren; ze zijn de uitdrukking van economische rivaliteit, van strategieën om aan invloed te winnen of te overheersen.
We zijn getuige van een opmars naar oorlog, waarvan de wapenwedloop de meest tastbare uiting is. Afgelopen decennium zijn de wereldwijde militaire uitgaven onafgebroken gestegen. In 2025 bereikten ze het duizelingwekkende bedrag van 2887 miljard dollar. Hoewel de NAVO-landen goed zijn voor meer dan de helft daarvan, beslisten ze om de militaire uitgaven tegen 2035 meer dan te verdubbelen, tot 5% van hun bruto binnenlands product (BBP).
In deze context zijn de Belgische militaire uitgaven binnen de EU tussen 2024 en 2025 het sterkst gestegen (+59%!). Deze legislatuur gaat er 28,3 miljard euro extra naar het leger. Tegelijkertijd worden ingrijpende bezuinigingen doorgevoerd. In plaats van de begroting op orde te zetten, worden middelen overgeheveld om immense militaire facturen te betalen. Onder het mom van ‘veiligheid’ worden de bewapeningskosten op de bevolking afgewenteld: belastingverhogingen, bezuinigingen op openbare diensten, sociale afbraak en verslechtering van levensomstandigheden.
Burgers dragen zo bij aan de financiering van de oorlogsindustrie. De tragische gevolgen manifesteren zich in grootschalig menselijk leed, verwoeste samenlevingen, geruïneerde economieën. Zowel in Oekraïne als in Rusland stapelen de menselijke verliezen zich op. In Palestina gaan genocide en kolonisatie straffeloos door. In Soedan, Congo en tientallen andere landen lopen de onzichtbare slachtoffers van de wapenhandel in de miljoenen.
Er zijn ook ingrijpende sociale en politieke gevolgen. Oorlog verarmt de bevolking en versterkt autoritaire tendensen. Kritische stemmen worden gemarginaliseerd of onderdrukt. Om de oorlogsinspanningen te ondersteunen, gaan regeringen over tot de militarisering van de samenleving. Zo worden operationele reserves uitgebreid, een vrijwillige legerdienst aantrekkelijk gemaakt en onderwijsprogramma’s opgesteld die zich meer richten op defensie en veiligheid. De invoering in België van een ‘defensiecodex’ moet ervoor zorgen dat de militaire greep op onze samenleving wordt verankerd via vaag gedefinieerde militaire crisissituaties.
De militarisering speelt zich af binnen een mondiale crisis. De internationale orde die uit de Tweede Wereldoorlog is voortgekomen, brokkelt zienderogen af. Economische, ecologische en geopolitieke crises raken met elkaar verweven en versterken elkaar. Het dominante economische systeem bereikt zijn grenzen, terwijl de ongelijkheid explosief toeneemt en hele delen van de wereldbevolking in armoede vervallen.
Wij weigeren dit lot te aanvaarden. De huidige oorlogen dienen geen vrede, noch rechtvaardigheid en vrijheid. Ze voeden een logica van roofzucht en vernietiging waarvan de volkeren de eerste slachtoffers zijn.
Er is nog tijd om in actie te komen. Dat veronderstelt een brede mobilisatie van burgers. De militarisering van de samenleving weigeren, betekent de voorwaarden voor vrede verdedigen met de eis dat overheidsmiddelen worden ingezet voor fundamentele behoeften: onderwijs, gezondheidszorg, ecologische transitie, sociale rechtvaardigheid, internationale solidariteit. Daarbij hoort ook een buitenlands beleid dat zich inspant voor internationaal erkende fundamentele mensenrechten, met inbegrip van sociale rechten.
Militarisering leidt onvermijdelijk tot oorlog en vernietiging. Het is absoluut nodig om ons hiertegen te verzetten, met alle beschikbare democratische middelen.
Wij eisen dat overleg en diplomatie weer in de schoot van de Verenigde Naties komen te liggen in een wereld die gegrondvest is op de naleving van de verdragen en normen van het internationaal recht. Wij roepen iedereen op om zich bij deze beweging aan te sluiten, de spiraal van geweld te weigeren en te werken aan een toekomst gebaseerd op vrede, rechtvaardigheid en solidariteit!
Bert Engelaar en Selena Carbonero Fernandez (ABVV-FGTB); Ann Vermorgen en Marie-Hélène Ska (ACV-CSC); Ludo De Brabander (Vrede vzw); Giulia Contes en Grégory Mauzé (CNAPD); Orry Van de Wauwer (Pax Christi); Truike Geerts (Vredesactie); Pierre Galand (ABP); Lieve Herijgers (Broederlijk Delen); Annuschka Vandewalle (FOS); Claudine Polet (CSO), Gilles Smedts (Nation Humaine Universelle); Luis Guzman (Belgisch comité voor vrede in Venezuela, L-Amerika en Caraïben); Charlotte Renouprez (Équipes Populaires); Nicolas Van Nuffel (CNCD-11.11.11); Arianne Estenne (MOC); Deniz Agbaba (Greenpeace België); Luc Dusoulier (WSM); Catherine Opalinski (jong ABVV); Geert Van Langendonck (Käthe Kollwitz Vredesloop); Stéphanie Lecharlier (Solsoc); Sabina Jaworek (SCI); Nina Henkens (KifKif); Ansje Vanbeseleare (Intal); Claire Delstanche (DieM 25); Kamal Dhif (CLP-KVD); Martine Sicard (MSG); Nicolas Bardos-Feltoronyi, Prof. em.(UCL); Luc Bertrand (Halte aux guerres, halte à la guerre sociale); La Maison du peuple d’Europe; Carla Goffi (MCP); Hélène Debaisieux (Quinoa); Aude Capuzzi (MJS); Kim le Quang (Rise for Cclimate)
