Het ‘Golden Dome’-plan van Trump doet denken aan Reagans ‘Star Wars’. Het blaast fantasieën uit de Koude Oorlog nieuw leven in en dreigt een nieuwe nucleaire wapenwedloop te ontketenen.
Een van Donald Trumps minder besproken projecten sinds zijn aantreden vorig jaar is een omvangrijk nieuw raketafweersysteem om de Verenigde Staten te beschermen tegen een strategische nucleaire aanval. Voor oudere anti-kernwapenactivisten roept dit herinneringen op aan het ‘Strategic Defence Initiative’ (SDI)-programma van Ronald Reagan uit de jaren 1980, dat bijna onmiddellijk de beroemde bijnaam ‘Star Wars’ kreeg.
Met zijn voorliefde voor alles wat goud is, doopte Trump zijn nieuwe versie van het SDI, de ‘Golden Dome for America’ (gouden koepel voor Amerika). Hij wilde het systeem operationeel hebben voordat hij in januari 2029 zijn ambt neerlegt, maar dat tijdschema is ondertussen aanzienlijk opgeschoven. En net als bij het SDI destijds zullen de kosten voor de Golden Dome, geraamd op 175 miljard dollar, naar verwachting ook veel hoger oplopen. Wat echter nog belangrijker is: het systeem zal niet eens werken.
De Golden Dome zou bestaan uit een meerlagig systeem met componenten op de grond en in de ruimte die inkomende raketten kunnen identificeren, onderscheppen en vervolgens vernietigen. Het Congres heeft tot nu toe een eerste budget van 24 miljard dollar goedgekeurd voor het project, hoewel een analyse van het niet-partijgebonden ‘Congressional Budget Office’ uitkomt op een totale kostprijs van inmiddels 1,2 biljoen dollar over een periode van 20 jaar.
Zelfs dat bedrag is waarschijnlijk een onderschatting. In een rapport dat ze vorige maand uitbrachten, ramen drie niet-gouvernementele organisaties, waaronder de ‘US Physicians for Social Responsibility’, de uiteindelijke kosten op drie keer dat bedrag, namelijk 3,6 biljoen dollar, Bovendien voorspelt het rapport dat het nucleair verdedigingssysteem een grootschalige aanval niet zou kunnen weerstaan.
Dit hebben we al eens eerder meegemaakt. Ondanks de miljarden dollars die het opslorpte en de belofte van volledige bescherming tegen nucleaire aanvallen, kwam er nooit echt iets in huis van het SDI-programma. Uiteindelijk werd het afgeslankt tot enkele interceptorraketsystemen die misschien een paar VS-steden hadden kunnen beschermen tegen een nucleaire aanval, terwijl het land zelf en de rest van de wereld te maken zouden krijgen met enorme verwoestingen. Dit zou vervolgens leiden tot een nucleaire winter, waarbij dichte, enorme en grotendeels radioactieve wolken van puin de zon jarenlang zouden verduisteren.
Vergeet niet dat de invloedrijke pro-nucleaire lobby binnen de regering-Reagan werkelijk geloofde dat een strategische nucleaire oorlog gevoerd en effectief gewonnen kon worden. Onder hen bevond zich T.K. Jones, de adjunct-onderminister van Defensie van Reagan, die veel vertrouwen stelde in civiele verdediging en de beroemde uitspraak deed dat VS-burgers een nucleaire aanval konden overleven door “een gat te graven, het te bedekken met een paar deuren en er vervolgens aarde overheen te gooien”. Hij deelde zijn mening in een interview in 1982: “Als er maar genoeg schoppen zijn, zal iedereen het wel redden".
Gelukkig begon de Koude Oorlog tegen het einde van dat decennium te tanen. Veel projecten verbonden aan Reagans SDI-programma, zoals de ‘Airborne Laser’, werden uiteindelijk volledig afgevoerd. In de jaren 1990 was er zelfs een bescheiden daling van de militaire uitgaven, tot in 2001 de oorlog tegen het terrorisme werd gelanceerd en de militaire budgetten weer sterk opliepen.
Vandaag bevinden we ons opnieuw in een tijdperk van wereldwijde nucleaire wapenwedloop, waarbij alle negen kernwapenstaten betrokken zijn: de VS, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, Israël, India, Pakistan en Noord-Korea. Ze werken allemaal aan nieuwe kernwapens en sommige, waaronder China en het VK, breiden hun arsenalen uit.
Het mondiale nucleaire arsenaal omvat momenteel meer dan 12.400 kernkoppen, waarvan er ongeveer 9.700 in militaire dienst zijn en de rest in reserve. Ongeveer 90% van deze kernkoppen is in handen van de VS en Rusland. Hoewel de voorraden een stuk kleiner zijn dan tijdens de piek van de Koude Oorlog 40 jaar geleden, is er nog steeds sprake van een enorme ‘overkill’-capaciteit. Zelfs een beperkte aanval met tien kernwapens op de grootste steden van eender welk land, zou miljoenen mensen het leven kosten en dat land tientallen jaren, zo niet een eeuw, achteruit slaan.
Een groot deel van de hardware van Trumps Golden Dome zou bestaan uit in de ruimte gestationeerde wapensystemen (satellieten), wat onvermijdelijk zal leiden tot een wapenwedloop op het gebied van anti-satellietsystemen, met alle veiligheidsrisico’s van dien.
Dit alles doet de vraag rijzen: waar dient de Golden Dome dan voor? Een deel van het antwoord brengt ons wellicht weer terug bij het SDI-programma van Reagan. Eén van de functies daarvan was de Sovjet-Unie ertoe dwingen buitensporig veel uit te geven in een poging de Verenigde Staten bij te benen. Dat werkte tot op zekere hoogte. Het besef daarvan was een van de redenen waarom Michail Gorbatsjov het buitenlandbeleid van de Sovjet-Unie wegleidde van agressieve kernwapenuitbreiding toen hij in 1985 aan de macht kwam.
Vandaag moeten we echter eerder naar China kijken dan naar Rusland. Tot ongeveer tien jaar geleden werkte China zeker aan nieuwe kernwapens, maar dit vertaalde zich niet in een toename van zijn totale nucleaire arsenaal, dat jarenlang rond de 400 kernkoppen telde. Dit is inmiddels veranderd. China heeft zijn kernwapenvoorraad snel uitgebreid tot 600 of zelfs 620 kernkoppen. Volgens het jaarrapport van het Pentagon uit 2024 zal de Chinese voorraad, aan het huidige tempo van uitbreiding, tegen 2030 zo’n duizend kernkoppen tellen.
Sommige adviseurs van Trump beseffen heel goed dat China de Verenigde Staten op het gebied van economische macht aan het inhalen is, maar de VS loopt als kernwapenstaat nog steeds ver voorop. Bovendien pompt het momenteel miljarden dollars in nucleaire modernisering en raketafweer. Het is mogelijk dat China het noodzakelijk zal vinden om tegen aanzienlijke kosten een eigen Golden Dome te ontwikkelen, waarbij middelen worden onttrokken aan de rest van de economie.
Dit alles gebeurt in een tijd van enorm stijgende militaire budgetten wereldwijd, ten koste van andere maatschappelijke prioriteiten. In deze context is het altijd de moeite waard om de visie van de voormalige militair, VS-president Dwight D. Eisenhower, in herinnering te brengen. In 1953 zei hij het volgende: “Elk geweer dat wordt vervaardigd, elk oorlogsschip dat te water wordt gelaten, elke raket die wordt afgevuurd, betekent uiteindelijk een diefstal van zij die honger lijden en niet worden gevoed, van zij die het koud hebben en niet worden gekleed. Deze bewapende wereld verslindt niet alleen geld. Ze verbruikt het zweet van haar arbeiders, het genie van haar wetenschappers en offert de hoop van haar kinderen op. Dit is in geen enkel opzicht een ware levenswijze. Onder de dreiging van oorlog, is het de mensheid die aan een kruis van ijzer hangt.”
Dit vertaalde artikel verscheen eerder op 'OpenDemocracy'.