Op zaterdag 4 juli vond in het Turkse Istanboel een 'International Peace Summit' plaats, naar aanleiding van de NAVO-top in Ankara op 7 en 8 juli. Enkele honderden vertegenwoordigers van voornamelijk Europese vredesorganisaties en sociale bewegingen kwamen er samen om na te denken over de verdere opbouw en versterking van een internationale beweging tegen de nieuwe wapenwedloop en de bijhorende sociale afbraak. Ondanks de erg repressieve ‘veiligheidsmaatregelen’ van de Turkse staat vond er op zondag ook een manifestatie plaats in de straten van het district Kadıköy. Vrede vzw was erbij.
Op papier stelt de NAVO zichzelf graag voor als een militair bondgenootschap van democratische landen. Nochtans werden er naar aanleiding van deze Peace Summit 200 Turkse activisten aangehouden. De Turkse staat neemt draconische ‘veligheidsmaatregelen’ naar aanleiding van de NAVO-top in Ankara. De politieke hoofdstad van Turkije is dezer dagen zowat hermetisch afgesloten, onder meer om de veiligheid van VS-president Donald Trump te waarborgen. Twee grote parken in Ankara, waaronder de gekende botanische tuin, worden een hele week afgesloten voor het publiek, enkel om de Franse president Emmanuel Macron rustig zijn ochtendloopje te gunnen.
Tijdens de vredesconferentie zelf viel op dat zowat een derde van de internationale sprekers niet ter plekke was geraakt. Ze werden op de luchthaven tegengehouden en onmiddellijk teruggestuurd. Voor Vrede vzw reisden Ludo De Brabander en ikzelf naar Istanboel. Ook wij werden meteen na aankomst op de luchthaven weggeleid naar een lokaal van de politie, waar we gedurende twee uur ondervraagd werden. Onze gsm’s werden uitgelezen. Na veel vijven en zessen mochten we dan toch het land binnen.
Welfare, not warfare
Zowel Ludo als ik waren gastsprekers tijdens de Peace Summit, naast sprekers uit Zweden, Griekenland, Duitsland, Engeland, Italië, Frankrijk, Nederland, Estland, enzovoort. De meeste van hen wezen erop dat de steeds hoger oplopende budgetten voor militaire uitgaven van de NAVO-lidstaten volledig ten koste gaan van de sociale bescherming en openbare dienstverlening, alsook van een daadkrachtig klimaatbeleid. Het gaat met andere woorden om middelen die noodzakelijk zijn om de menselijke veligheid te waarborgen.
Op de NAVO-top van Den Haag vorig jaar engageerden alle NAVO-lidstaten, met uitzondering van Spanje, zich om tegen 2035 5% van hun bruto binnenlands product (3,5% plus 1,5%) te besteden aan militaire uitgaven en defensie. De huidige stijging van de militaire uitgaven -in België gaat het nu reeds om een gemiddelde jaarlijkse stijging van 5,7 miljard euro extra gedurende deze legislatuur- is dus nog maar het begin van wat niets anders dan een waanzinnige nieuwe wapenwedloop dreigt te worden. De enige winnaar van dit verhaal is de militaire industrie, de Amerikaanse vooralsnog op kop.
In het kader van de Peace Summit en de aankomende NAVO-top was er in Istanboel op zondagavond 5 juli ook een manifestatie gepland tegen de oorlogszuchtige politiek van de NAVO. Gedurende het hele weekend werd er gespeculeerd over de vraag of de politie de manifestatie al dan niet zou verbieden. Dat gebeurde gelukkig niet. Enkele duizenden manifestanten trokken zondagavond van het hart van Kadıköy naar de oever van de Bosporus. De massaal opgedaagde politie, met machinegeweer in de aanslag, liet begaan.
NAVO 3.0
Vandaag wordt er gesproken over de derde periode van de NAVO. De eerste betrof de periode voor de val van de Berlijnse muur. De tweede periode startte net daarna, waarbij de NAVO zich waagt aan nieuwe imperialistische oorlogen die het defensieve karakter van de organisatie ver te buiten gaan. De derde periode zou gestart zijn met het aantreden van Donald Trump, waarbij China nog nadrukkelijker als een duidelijke tegenstander benoemd wordt ("strategische rivaal") en oorlogen ook steeds meer met drones en AI-technologie worden gevoerd en beslist.
Het valt op dat Turkije in die veranderende wereld terug een gegeerde NAVO-bondgenoot wil zijn en ook als dusdanig wordt beschouwd door de NAVO-grootmachten, niet in het minst door de VS. Daarbij spelen de imperialistische aspiraties van Turkije -in een Midden-Oosten waarin de sjiïtische as werd gebroken en Iran geïsoleerd kwam te staan- een doorslaggevende rol. Maar ook de boomende wapenindustrie van Turkije blijkt van belang voor het trans-Atlantische bondgenootschap.
De Belgische oorlogsminister Theo Francken (N-VA) vond bij een recent bezoek aan Istanboel en Ankara niet genoeg superlatieven om zijn bewondering voor het Turkse regime en de Turkse wapenindustrie onder woorden te brengen. Hij bezocht er wapenfabrieken waar drones, pantservoertuigen en tanks geproduceerd worden en raakte er niet over uitgepraat. Muisstil bleef hij daarentegen over het feit dat de burgemeester van Istanboel, Ekrem Imamoğlu, nu al meer dan een jaar om zuiver politieke redenen in de gevangenis zit (net als tal van andere politieke opposanten, journalisten en
mensenrechtenactivisten), en 2000 jaar gevangenisstraf riskeert omdat hij een bedreiging werd voor president Erdoğan. Laat staan dat Francken zich -nota bene als Vlaamse nationalist- uitsprak tegen de discriminatie en de onderdrukking van de Koerden in Turkije.
Gezamenlijk statement
De deelnemers van de Peace Summit namen ter afsluiting van de conferentie een gezamenlijk statement aan. Daarin wordt opgeroepen voor een gezamenlijk front tegen de NAVO, imperialisme en oorlog. Een citaat uit het statement: “De normalisering van nucleaire, biologische en chemische wapens onder het mom van ‘afschrikking’ of ‘nationale veiligheid’ is voor ons onaanvaardbaar. Deze wapens bieden geen veiligheid voor wie dan ook, maar vormen juist een bedreiging voor alle mensen op deze planeet. De wapenwedloop leidt niet alleen tot meer agressie in het buitenlands beleid. Hij versterkt ook het autoritarisme in eigen land. Het agressieve imperialisme van de NAVO en haar bondgenoten, de groeiende extreemrechtse beweging in Europa en het door veiligheidsbelangen gedreven nationalistische regime in Turkije zijn allemaal verschillende gezichten van dezelfde duistere wereldorde. Deze wereldorde gebruikt de dreiging van oorlog als voorwendsel om grensregimes, xenofobie, de criminalisering van de oppositie en anti-sociaal beleid te versterken.”
Het statement roept ook op tot solidariteit met de Palestijnen, tegen de zionistische genocide. De tekst concludeert: “Dit is een krachtige oproep tot solidariteit. Een oproep om een gemeenschappelijk front te vormen tegen oorlog, de NAVO, de wapenwedloop, autoritarisme, patriarchaat, racisme, ecologische destructie en asociaal beleid. De Peace Summit van Istanboel moet worden gezien als de eerste stap naar verdere (internationale) samenwerking en acties.”
