Het Zweeds vredesonderzoeksinstituut (SIPRI) publiceerde op maandag 8 juni zijn jaarlijkse beoordeling van de stand van zaken op het gebied van bewapening, ontwapening en internationale veiligheid. Een van de belangrijkste bevindingen van het SIPRI jaarboek 2026 (over het jaar 2025) is dat staten in toenemende mate vertrouwen op kernwapens als instrumenten van nationale macht, terwijl de risico’s op misrekeningen en escalatie toenemen. Decennialange inspanningen om zowel het aantal kernwapens als hun rol in veiligheidsbeleid terug te dringen, worden de rug toegekeerd.
In 2025 rolden de negen kernwapenstaten -de Verenigde Staten, Rusland, het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, China, India, Pakistan, de Democratische Volksrepubliek Korea (Noord-Korea) en Israël- hun programma’s om hun kernwapenarsenalen te moderniseren en te versterken verder uit. De meeste van deze staten namen bovendien nieuwe nucleair bewapende of voor de inzet van kernwapens geschikte wapensystemen in gebruik.
Op januari 2026 waren er naar schatting 12.187 kernkoppen in de wereld. Ongeveer 9.745 daarvan bevonden zich in militaire voorraden die potentieel inzetbaar zijn. Naar schatting 4.012 van deze kernkoppen zijn ontplooid op raketten en vliegtuigen, terwijl de overige in centrale opslagfaciliteiten worden bewaard.Tussen de 2.100 en 2.200 van de ontplooide kernkoppen zijn gemonteerd op ballistische raketten en worden in een toestand van hoge operationele paraatheid gehouden. Bijna al deze kernkoppen behoren toe aan Rusland of de Verenigde Staten, en in mindere mate aan Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Maar China en India zouden tegenwoordig soms ook een beperkt aantal kernkoppen op raketten plaatsen tijdens vredestijd.
“Invloedrijke stemmen, waaronder enkele wereldleiders, pleiten ervoor om kernwapens te beschouwen als een veiligheidsgarantie tegen aanvallen door een vijandige staat. Maar het afhankelijk maken -of beter het verder afhankelijk maken- van nationale defensie- en veiligheidsstrategieën van kernwapens zou de nucleaire risico’s aanzienlijk kunnen vergroten”, aldus SIPRI-directeur Karim Haggag. “De gevaren die verbonden zijn aan kernwapens nemen toe door de vooruitgang in de wapentechnologie, de afbraak van nucleaire wapenbeheersingsafspraken en toegenomen geopolitieke spanningen, naast diverse andere factoren. Tegelijkertijd zetten gebeurtenissen in de wereld -waaronder het uitbreken van het conflict tussen de kernwapenstaten India en Pakistan- de logica van nucleaire afschrikking onder druk.”
Sinds het einde van de Koude Oorlog lag het tempo van de geleidelijke ontmanteling door Rusland en de VS van uit dienst genomen kernkoppen doorgaans hoger dan de ingebruikname van nieuwe kernkoppen. Dat heeft geleid tot een algehele jaarlijkse afname van de wereldwijde voorraad kernwapens. Verwacht wordt dat deze trend in de komende jaren zal worden omgekeerd, aangezien het tempo van ontmanteling vertraagt, terwijl de ingebruikname van nieuwe kernwapens versnelt.
“Het bewijs neemt toe dat de kernwapenstaten hun ontwapeningsverplichtingen terzijde schuiven en er zelfs afstand van nemen, en in plaats daarvan hun nucleaire spierballen laten rollen”, aldus Hans M. Kristensen, directeur van het ‘Nuclear Information Project’ bij de ‘Federation of American Scientists’ (FAS). “Door naar nucleaire oplossingen te grijpen, creëren staten nieuwe risico’s en voeden zij een wapenwedloop-dynamiek.”
Rusland en de VS
Rusland en de Verenigde Staten bezitten samen ongeveer 83% van alle kernkoppenvoorraden (d.w.z. inzetbare kernkoppen). Dit gezamenlijke aandeel is enigszins afgenomen door de groei van de nucleaire arsenalen van andere landen. De proportie van de militaire nucleaire voorraden van Washington en Moskou lijkt in 2025 relatief stabiel te zijn gebleven, maar hun uitgebreide nucleaire moderniseringsprogramma’s zullen de omvang en diversiteit van hun arsenalen in de toekomst doen toenemen.
Het alomvattend nucleair moderniseringsprogramma van de VS vordert, maar stuitte in 2025 op aanhoudende problemen op het vlak van planning en financiering, wat waarschijnlijk tot verdere vertragingen en aanzienlijk hogere kosten zal leiden. Bovendien zal de geplande toevoeging van nieuwe niet-strategische kernwapens aan het VS-arsenaal extra budgettaire en logistieke druk zetten op het moderniseringsprogramma, een trend die verder zal worden versterkt door de plannen van de regering-Trump om een nieuw raketafweersysteem te ontwikkelen, de zogenaamde 'Golden Dome', waarvan de kosten op 1,2 biljoen dollar worden geraamd.
Het Russisch nucleair moderniseringsprogramma wordt eveneens met moeilijkheden geconfronteerd. In 2025 mislukte opnieuw een testlancering van de Sarmat-intercontinentale ballistische raket (ICBM) die het land aan het ontwikkelen is. Bovendien lijkt het erop dat westerse economische sancties en concurrerende prioriteiten verbonden aan de oorlog in Oekraïne de vordering van het programma hebben beïnvloed. Een ander Russisch programma dat met moeilijkheden te kampen kreeg, is de nieuwe nucleair aangedreven, vanop land gelanceerde Burevestnik-kruisraket. Na meerdere mislukte pogingen zou deze kruisraket in 2025 een geslaagde testvlucht hebben uitgevoerd over een afstand van meer dan 14.000 kilometer. Rusland is daarnaast begonnen met de bouw van een vooruitgeschoven operationele basis in Wit-Rusland voor zijn Oreshnik-middellangeafstandsraket (IRBM), een wapensysteem dat zowel conventionele als nucleaire ladingen kan dragen. Oreshnik-raketten met conventionele explosieve ladingen zijn reeds ingezet tegen Oekraïne, het meest recent in mei 2026. De grote toename van Russische niet-strategische kernkoppen die in 2020 door de VS werd voorspeld, heeft zich tot nu toe in ieder geval niet gerealiseerd.
Het aantal operationeel inzetbare kernwapens van zowel Rusland als de VS zal in de komende jaren hoogstwaarschijnlijk toenemen. De toename aan Russische zijde zou voornamelijk het gevolg zijn van de modernisering van de resterende strategische nucleaire draagsystemen, waardoor het aantal kernkoppen per raket kan worden verhoogd. De toename aan VS-zijde zou het gevolg kunnen zijn van het plaatsen van kernkoppen op bestaande lanceersystemen, het opnieuw operationeel maken van momenteel ongebruikte lanceersystemen en de toevoeging van nieuwe niet-strategische kernwapens aan het arsenaal. Voorstanders van een sterkere nucleaire afschrikkingscapaciteit in de VS pleiten voor deze maatregelen als reactie op China's recente uitbreiding van zijn operationele nucleaire capaciteit.
In februari van dit jaar verstreek bovendien een bilateraal verdrag uit 2010 tussen de VS en Rusland over maatregelen voor de verdere vermindering en beperking van strategische offensieve wapens (New START), waardoor de onzekerheid toeneemt over de toekomstige omvang en samenstelling van de strategische nucleaire arsenalen van beide landen.
China, het VK en Frankrijk
SIPRI schat dat Beijing inmiddels over ongeveer 620 kernkoppen beschikt. China breidt zijn nucleaire arsenaal sneller uit dan eender welke andere kernwapenstaat. Tijdens de militaire parade van 2025 pronkte Beijing met verschillende nieuwe nucleaire wapensystemen. Tegen januari 2026 had China honderden raketten gestationeerd in drie grote raketsilo-sites in het noorden van het land, terwijl het werkt aan de voltooiing van nog eens dertig silo's in drie bergachtige gebieden in het oosten. Afhankelijk van hoe China zijn strategische nucleaire capaciteit zal structureren, zou het land tegen het eind van dit decennium mogelijk over minstens evenveel intercontinentale ballistische raketten (ICBM's) kunnen beschikken als Rusland of de VS. Wat kernkoppen zelf betreft: zelfs als China er tegen 2030 meer dan 1.000 zou bezitten, dan zou dat nog steeds slechts zo'n kwart bedragen van de huidige kernwapenvoorraden van de VS en Rusland.
Hoewel het Verenigd Koninkrijk (VK) zijn nucleair arsenaal in 2025 niet lijkt te hebben uitgebreid, wordt verwacht dat de voorraad operationele kernkoppen in de toekomst wel zal groeien. De ‘Integrated Review’ van 2021 kondigde immers het voornemen aan om het maximumaantal kernkoppen te verhogen. Er werd daarin eveneens beslist om de omvang van het Brits nucleair arsenaal niet langer openbaar te maken, wat de transparantie uiteraard aanzienlijk vermindert. In 2025 maakte het VK bovendien zijn voornemen bekend om twaalf nucleair inzetbare F-35A-gevechtsvliegtuigen van de VS aan te kopen en ze uit te rusten met VS-kernbommen, in het kader van de Britse deelname aan het ‘nuclear sharing’-beleid van de NAVO. Dit plan doet de beslissing uit de jaren 1990 teniet om de ‘Royal Air Force’ (Britse luchtmacht) te denucleariseren.
Frankrijk zette vorig jaar de modernisering voort van zijn nucleair aangedreven strategische onderzeeboten, die ballistische raketten met kernkoppen dragen. Het introduceerde zijn verbeterde M51.3 ballistische raketten die onderwater worden gelanceerd, en bereidde de ontwikkeling voor van een nieuwe generatie strategische onderzeeboten die op termijn de huidige vloot moet vervangen. De regering kondigde ook plannen aan voor de uitbouw van een basis in Oost-Frankrijk tot een nucleaire basis voor de stationering van twee nieuwe Rafale-gevechtsvliegtuigsquadrons uitgerust met Frankrijks volgende generatie hypersonische nucleaire kruisraket. In maart 2026 kondigde president Emmanuel Macron aan dat hij de opdracht had gegeven het aantal kernkoppen in het Franse nucleaire arsenaal op te trekken en dat de regering, net als in het VK, niet langer publiekelijk zou communiceren over de omvang van het kernarsenaal.
India, Pakistan, Noord-Korea en Israël
Naar alle waarschijnlijkheid heeft India zijn nucleaire arsenaal in 2025 opnieuw licht uitgebreid en is het blijven werken aan de ontwikkeling van nieuwe typen lanceersystemen. Het Indiaas moderniseringsprogramma richt zich steeds sterker op de ontwikkeling van langeafstandswapens die doelen in heel China kunnen bereiken, al blijft de planning vooral gericht op de al decennialang aanslepende rivaliteit met buurland Pakistan.
Pakistan bleef in 2025 nieuwe afleveringssystemen ontwikkelen en splijtbaar materiaal -nodig om kernwapens te produceren- opslaan, wat erop wijst dat zijn nucleair arsenaal wellicht zal worden uitgebreid het komende decennium. Tijdens het korte gewapende conflict tussen India en Pakistan in mei 2025 voerde India aanvallen uit op Pakistaanse luchtmacht- en raketbasissen die waarschijnlijk een rol spelen in Islamabads nucleair programma, maar beide partijen namen uiteindelijk maatregelen om escalatie te vermijden.
Noord-Korea blijft zijn nucleaire capaciteiten uitbreiden om zijn zelfverklaarde doelstelling te verwezenlijken: een “exponentiële” uitbreiding van zijn kernwapenarsenaal. SIPRI schat dat het land mogelijk ongeveer 60 kernkoppen heeft, over voldoende splijtbaar materiaal beschikt om er minstens 30 extra te ontwikkelen en de productie van splijtbaar materiaal opvoert. In 2025 onthulde en testte Noord-Korea nieuwe raketsystemen, waaronder de volgende generatie Hwasong-20-intercontinentale ballistische raket, evenals middellangeafstandssystemen met hoge wendbaarheid die zijn ontworpen om raketverdediging te ontwijken.
Israël -dat niet publiekelijk erkent kernwapens te bezitten- zou ook bezig zijn met de modernisering van zijn kernwapenarsenaal. In 2025 intensiveerde Israël de bouwwerkzaamheden op een nieuwe locatie bij het 'Negev Nuclear Research Center' nabij Dimona, die mogelijk verband houden met zijn kernwapenprogramma.
Nieuwe risico’s
Terwijl kernwapenprogramma’s altijd gehuld zijn geweest in geheimhouding, zijn kernwapenstaten de afgelopen jaren verder opgeschoven richting strategische ambiguïteit en grotere ondoorzichtigheid, zelfs nu ze hun nucleaire arsenalen moderniseren en uitbreiden. Deze trend lijkt zich ook na het aflopen van het New START-verdrag voort te zetten. Tegelijkertijd ontbreekt het aan strategische dialoog of directe communicatie tussen verschillende kernwapenstaten.
Naast de afname van transparantie en het wegvallen van diplomatieke kanalen voor crisisbeheersing draagt de verschuiving naar autoritarisme in sommige kernwapenstaten bij aan een nog grotere onvoorspelbaarheid. “We kunnen er niet langer van uitgaan dat leiders die binnen dergelijke systemen opereren accurate gegevens zullen ontvangen tijdens nucleaire crisissen, noch dat zij rationeel zullen handelen in periodes van verhoogde spanning”, stelt Matt Korda onderzoeker bij SIPRI.
Ontwikkelingen en nationale debatten in Oost-Azië, Europa en het Midden-Oosten gedurende 2025 wezen bovendien op een groeiende rol voor kernwapens in de veiligheids- en defensiestrategieën van verschillende niet-kernwapenstaten.
Verschillende Europese landen, waaronder Duitsland, gaven vorig jaar aan dat zij de nuclear sharing-regeling in het kader van de NAVO -die vooral gericht is op VS-kernwapens- willen aanvullen met soortgelijke regelingen met Frankrijk en het VK. President Macron verklaarde in maart 2026 dat Frankrijk daarover al in gesprek was met Duitsland en het VK, en dat verschillende andere Europese staten interesse hebben om zich hierbij aan te sluiten.
Daarnaast hebben zowel Wit-Rusland als Rusland herhaaldelijk beweerd dat Rusland kernwapens op Wit-Russisch grondgebied heeft gestationeerd, en toonde Rusland in december 2025 in een video dat Oreshnik IRBM-systemen met nucleaire capaciteit daar operationeel aanwezig waren.
Al deze door SIPRI verzamelde data illustreren alvast hoe de internationale nucleaire orde steeds minder voorspelbaar wordt.
Naast de uitgebreide rapportering over de ontwikkelingen rond kernwapens biedt het SIPRI-jaarboek gegevens en analyses over trends op het gebied van wereldwijde militaire uitgaven, internationale wapenoverdrachten, wapenproductie, multilaterale vredesoperaties, gewapende conflicten, cyber- en digitale dreigingen, beheer van de veiligheid in de ruimte, enzovoort.