Overslaan en naar de inhoud gaan
Image
Iran-oorlog

Anti-oorlogsprotest in Washington DC, 07/04/2026; foto: J.G. 

Hoeveel mensen hebben de VS en Israël gedood in Iran?
Artikel
8 minuten

De wereld moet deze pauze van het staakt-het-vuren in de oorlog tussen de VS/Israël en Iran aangrijpen om aan te dringen op een permanent staakt-het-vuren en een vredesakkoord, maar we moeten ook beginnen met het in kaart brengen van de werkelijke menselijke tol van de oorlog – iets waar de VS altijd terughoudend in is geweest, van Vietnam tot Irak en Afghanistan. 

Hoewel we altijd het exacte aantal Amerikanen kennen dat in deze oorlogen sneuvelde, krijgen we nooit een nauwkeurig overzicht van hoeveel mensen de VS heeft gedood – niet alleen omdat het vaak moeilijk is om de gegevens te verkrijgen, maar ook omdat de VS het aantal burgerslachtoffers systematisch bagatelliseert en hun levens als minder waardevol beschouwt.

Dat zagen we al vanaf de allereerste dag van de Iran-oorlog. De VS voerde een dubbele aanval uit op een basisschool in Minab, waarbij 175 mensen omkwamen, voornamelijk jonge meisjes. Trumps reactie was om Iran de schuld te geven: “Naar mijn mening, op basis van wat ik heb gezien, was dat het werk van Iran”, zei hij. Later suggereerde hij dat Iran misschien een Tomahawk-raket in handen had gekregen en die had gebruikt om zijn eigen bevolking te doden. 

Minab is geen alleenstaand geval – het is een voorbeeld van een veel breder falen van de VS-regering en media, evenals van de Iraanse regering en internationale media, om eerlijk de menselijke tol van 40 dagen oorlog te onthullen.

De gegevens van het Iraanse ministerie van Volksgezondheid over het aantal Iraanse slachtoffers is niet meer bijgewerkt sinds 29 maart. Toen werd het aantal op 2.076 doden en 26.500 gewonden geschat. Er is een duidelijke discrepantie tussen deze twee cijfers. De verhouding tussen beide is veel groter dan in andere oorlogen, of zelfs in vergelijking met de huidige militaire Israëlische operaties in Libanon, waar het Libanese ministerie van Volksgezondheid op 10 april melding maakte van 1.830 doden en 4.927 gewonden - een verhouding van 2,7 op 1 tussen gewonden en doden.

Ter verdere vergelijking: volgens cijfers van de VN zijn er in de oorlog in Oekraïne al 15.172 burgerslachtoffers gevallen en 41.378 gewonden, wat eveneens een verhouding van 2,7 op 1 oplevert. Dit zijn ongetwijfeld te lage schattingen, zoals dat bij het tellen van burgerslachtoffers in elke oorlog het geval is, maar de verhouding tussen doden en gewonden is realistischer, in tegenstelling tot de verhouding in de slachtoffercijfers van Teheran.

Indien de cijfers van het Iraanse ministerie van Volksgezondheid kloppen, zou dat betekenen dat er slechts één dode valt voor elke 13 gewonden. Maar als het aantal van 26.500 gewonden klopt en we aannemen dat de eerder vernoemde verhouding tussen doden en gewonden in andere oorlogen realistischer is, zouden we verwachten dat er waarschijnlijk zo’n 10.000 mensen zijn omgekomen.

Wat zeggen andere bronnen? De in het Verenigd Koninkrijk gevestigde website 'Iran International' meldde op 31 maart bijvoorbeeld dat er onder het Iraanse leger, de milities en de politie 4.770 doden en 20.880 gewonden waren gevallen, maar de site maakte zijn bronnen niet bekend.

Twee mensenrechtenorganisaties, HRANA en Hengaw, hebben ook schattingen van het aantal dodelijke slachtoffers gepubliceerd. HRANA is gevestigd in Fairfax, Virginia, in de Verenigde Staten en wordt gedeeltelijk gefinancierd door de VS-regering, de agressor in deze oorlog. Bij de data van deze organisatie over oorlogsslachtoffers kunnen dan ook dezelfde vraagtekens worden geplaatst als bij de cijfers over slachtoffers tijdens de protesten in Iran in december en januari – die de VS als een voorwendsel voor de oorlog hebben gebruikt.

Hengaw, de andere mensenrechtenorganisatie, is gevestigd in Noorwegen en Iraans Koerdistan. Zij rapporteerde dat er op het moment van het staakt-het-vuren op 8 april in totaal minstens 7.650 mensen waren omgekomen, waarvan 6.620 militairen en 1.030 burgers.

Als we aannemen dat het cijfer van de Iraanse regering van 26.500 gewonden klopt, zou het Hengaw-aantal van 7.650 dodelijke oorlogsslachtoffers, neerkomen op een verhouding van 3,5 gewonden per dode. Dat komt dichter in de buurt komt van wat we zouden verwachten als we vergelijken met andere oorlogen.

Maar ook het cijfer van 26.500 gewonden van het Iraans ministerie van Volksgezondheid is verdacht. Het Pentagon beweert dat VS- en Israëlische luchtaanvallen meer dan 13.000 “doelen” hebben geraakt, dus 26.500 gewonden zou neerkomen op slechts twee gewonden per aangevallen doelwit. Dit suggereert dat het aantal van 26.500 gewonden op zich al een te lage schatting is, en dat het werkelijke aantal slachtoffers in Iran, zowel doden als gewonden, militairen en burgers, daarom waarschijnlijk veel hoger ligt dan alle tot nu toe gerapporteerde cijfers.

Hoewel makkelijk te raden valt waarom de VS-regering niet over slachtoffers wil praten, lijkt het erop dat de Iraanse regering dat evenmin wil. Als -zoals wij vermoeden- het werkelijke aantal slachtoffers veel hoger ligt dan het ministerie van Volksgezondheid stelt, zou de reden voor het verzwijgen en bagatelliseren van de werkelijkheid gezocht kunnen worden bij het voorkomen van paniek onder de bevolking en het proberen hooghouden van het moreel in het land, vooral gezien de recente grootschalige anti-regeringsprotesten. Dat zou ook kunnen verklaren waarom Iran zijn slachtofferrapport niet meer heeft bijgewerkt sinds 29 maart.

We roepen alle partijen, en onafhankelijke groepen, op om samen te werken bij inspanningen om de doden en gewonden nauwkeurig te tellen. Waarom is dit belangrijk? In een illegale oorlog is elk overlijden een misdaad, terwijl elke gedode of verminkte persoon iemands echtgenoot, echtgenote, vader, moeder, zoon of dochter is. Ze zouden allemaal nog in leven en ongedeerd moeten zijn. De VS-troepen zouden geen van hen mogen doden of verwonden. Sommigen vragen zich misschien af wat het voor verschil maakt of ze nu 2.000, 7.000 of zelfs 70.000 mensen hebben gedood.

Het is net omdat elk leven kostbaar is, en omdat de pijn en de gruwel die elke persoon ondervindt bij deze gewelddadige sterfgevallen en verwondingen zo onaanvaardbaar zijn, dat elk van hen het verdient om te worden geteld en te worden erkend.

In de VS en overal in de wereld moet men zich ten volle bewust worden van de schaal van deze massamoord die de VS-regering aan het plegen is, zodat we allemaal op gepaste wijze kunnen reageren.

Het feit dat de VS-regering en de institutionele media in het land het belang van nauwkeurige slachtofferaantallen wegwuiven en geen moeite doen om deze te bij te houden, maakt het alleen maar urgenter om ze te achterhalen - zoals wij en anderen hebben geprobeerd tijdens eerdere VS-oorlogen.

In 2006, drie jaar na het begin van de buitengewoon gewelddadige militaire bezetting door de VS van Irak, voerden volksgezondheidsexperts van de Johns Hopkins University (VS) en de Mustansiriya Universiteit in Bagdad de tweede van twee epidemiologische studies uit naar de mortaliteit in Irak sinds de VS-invasie.

De studie werd gepubliceerd in het medische tijdschrift ‘The Lancet’ en ze schatte dat de oorlog en de bezetting in Irak alleen al tijdens de eerste drie jaar ongeveer 650.000 doden hadden veroorzaakt, waarvan 600.000 gewelddadige. Dit cijfer ligt meer dan 10 keer hoger dan eerder gepubliceerde cijfers, die waren gebaseerd op een compilatie van westerse nieuwsberichten en rapporten van het ministerie van Volksgezondheid van de bezettingsregering. 

De resultaten van het onderzoek in The Lancet werden betwist door degenen die verantwoordelijk waren voor de oorlog en de massale slachtoffers, waaronder VS-president George W. Bush en de Britse premier Tony Blair.

Maar uit gelekte e-mails bleek dat de belangrijkste wetenschappelijke adviseur van de Britse regering de methodologie van het onderzoek omschreef als “close to best practice” en de opzet ervan als “robuust”. In e-mails van panikerende Britse ambtenaren werd gevraagd: “Zijn we er echt zeker van dat het rapport waarschijnlijk klopt? Dat is onmiskenbaar wat de beknopte samenvatting impliceert”, en “...de hier gebruikte onderzoeksmethodologie kan niet zomaar terzijde worden geschoven. Het is een beproefde manier om de mortaliteit in conflictgebieden te meten.”

In 2015 publiceerden de met de Nobelprijs voor de Vrede bekroonde organisaties ‘Physicians for Social Responsibility’ (PSR) en ‘International Physicians for the Prevention of Nuclear War’ (IPPNW) een rapport met de titel ‘Body Count: Casualty Figures After 10 Years of the War on Terror’. Over de sterk uiteenlopende schattingen van het aantal doden in de oorlog in Irak merkte het rapport op: “Ondanks de felle kritiek die ze opriep, beschouwen de meeste deskundigen de tweede Lancet-studie van oktober 2006 als de meest betrouwbare schatting van het aantal slachtoffers” tot nog toe.

Voor Afghanistan zijn nooit dergelijke uitgebreide onderzoeken gedaan. De VN publiceerde jaarlijkse cijfers over burgerslachtoffers, maar dit waren slechts compilaties van slachtoffers die waren bevestigd door het VN-Bureau voor de Mensenrechten, nadat het de meldingen over oorlogsmisdaden en mensenrechtenschendingen die binnenkwamen op het kantoor van dit orgaan in Kaboel had opgevolgd. Dit sloot alle sterfgevallen uit die niet bij het bureau waren aangegeven, of die het team ter plaatse niet volledig had kunnen onderzoeken.

Net zoals vandaag gebeurt met de rapporten van het Iraanse ministerie van Volksgezondheid, werden de fragmentarische rapporten van de VN kritiekloos overgenomen door de wereldwijde media, alsof het realistische schattingen waren van het totale aantal oorlogsdoden in Afghanistan.

Uiteindelijk gaf Fiona Frazer, het hoofd van het VN-Mensenrechtenbureau in Kaboel, in 2019, na 18 jaar oorlog en militaire bezetting, toe aan de BBC dat de rapporten van de VN geen volledig beeld gaven van het aantal burgerslachtoffers in Afghanistan.

“Uit gegevens van de Verenigde Naties blijkt duidelijk dat er in Afghanistan meer burgers omkomen of gewond raken als gevolg van gewapende conflicten dan waar ook ter wereld”, zei Frazer en voegde daaraan toe: “Hoewel het aantal geregistreerde burgerslachtoffers verontrustend hoog is, weerspiegelen de gepubliceerde cijfers door de rigoureuze verificatiemethoden vrijwel zeker niet de werkelijke omvang van de schade.”

Honderdduizenden Afghanen kwamen ook om het leven als strijders voor beide kanten in die oorlog. De media waren verrast toen president Ghani in januari 2019 onthulde dat er 45.000 Afghaanse regeringstroepen waren omgekomen sinds hij was aangetreden in september 2014. De VS vertrouwde echter op Afghanen om tegen andere Afghanen te vechten gedurende de mislukte 20-jarige oorlog in het land.

Wat de uitkomst van het huidige staakt-het-vuren en de onderhandelingen ook moge zijn, en hoe lang de VS en Israël ook oorlog blijven voeren tegen Iran, de bevolking van de Verenigde Staten en de wereld moet een volledige en waarheidsgetrouwe verantwoording eisen voor de menselijke tol van deze oorlog, waarvoor de VS-regering de primaire morele en juridische verantwoordelijkheid draagt. Dat zou op zijn minst hetzelfde soort onafhankelijk, wetenschappelijk onderbouwd epidemiologisch onderzoek vereisen dat in 2006 in Irak is uitgevoerd.

De roep om verantwoording begint bij een sceptisch publiek en media in de VS die het verschil kunnen zien tussen partijdige, fragmentarische slachtofferrapportering en serieuze schattingen van het totaal aantal doden in een gewelddadig oorlogsgebied, én die er genoeg om geven om te willen weten hoeveel mensen hun strijdkrachten werkelijk doden en verminken in deze illegale oorlog.


Iets fouts of onduidelijks gezien op deze pagina? Laat het ons weten!

Zonder kritisch middenveld, geen gezonde democratie!

De Vlaamse regering is met de botte bijl door de structurele subsidie van Vrede vzw gegaan. Vanaf 2026 moeten we het doen met meer dan de helft minder dan verwacht. Dit brengt onze algemene werking in gevaar! Een kritische, antimilitaristische tegenstem is vandaag nochtans meer dan nodig. Stel ons in staat om de strijd voor vrede en rechtvaardigheid voort te zetten!

Nieuwsbrief

Schrijf je in op onze digitale nieuwsbrief.