Staten mogen een decennium aan vooruitgang op het gebied van killerrobots niet laten verwateren, waarschuwt 'Stop Killer Robots' bij de opening van de laatste GGE-sessie in Genève.
Nu de ‘Group of Governmental Experts’ (GGE) inzake dodelijke autonome wapensystemen zijn laatste zitting opent vóór de Toetsingsconferentie van het Verdrag inzake Bepaalde Conventionele Wapens (CCW) in november, roept de campagne ‘Stop Killer Robots’ (waar Vrede vzw deel van uitmaakt) staten op om meer dan een decennium aan vooruitgang te beschermen en een sterke basis te leggen voor de onderhandelingen over een juridisch bindend verdrag. De campagne waarschuwt daarbij dat menselijke controle over het gebruik van geweld “aan een zijden draadje hangt”.
Van 31 augustus tot 4 september gaat de laatste GGE-sessie door, voordat regeringen tijdens de Herzieningsconferentie een politieke beslissing nemen over de vraag óf en hoe zij verder willen gaan. Campagnevoerders uit het wereldwijde netwerk van Stop Killer Robots zijn deze week in Genève om staten ertoe op te roepen zich te verzetten tegen elke last-minute afzwakking van de voorliggende tekst. Zij roepen regeringen daarnaast op om te erkennen dat de elementen die tot nu toe zijn ontwikkeld, een voldoende basis vormen om zonder verdere vertraging formele onderhandelingen te starten.
“Regeringen zijn al meer dan tien jaar bezig met het opbouwen van een gemeenschappelijk begrip van de manier waarop killer robots moeten worden aangepakt. Nu, op het allerlaatste moment, willen sommige staten die vooruitgang afzwakken”, zegt Elizabeth Minor, beleidsdirecteur van Stop Killer Robots. “Wij zeggen duidelijk tegen regeringen: doe dat niet. Mensen, en niet machines, moeten de controle behouden over beslissingen over leven en dood, en elke poging om dat principe te verzwakken, moet worden afgewezen.”
“Het is van essentieel belang dat staten de politieke moed tonen om achter de geboekte vooruitgang te blijven staan, in plaats van in te stemmen met een afgezwakte tekst om gemilitariseerde staten, die al hebben geïnvesteerd in de ontwikkeling van deze ontmenselijkende wapensystemen, tevreden te stellen”, aldus Minor.
De oproep komt te midden van toenemend bewijs dat autonome, geautomatiseerde en van AI-gebruikmakende wapens niet langer een toekomstig risico vormen, maar nu al realiteit zijn. Rapporten uit recente conflicten wijzen op een groeiend gebruik van autonome- en AI-systemen op het slagveld, waaronder systemen die in staat zijn mensen te detecteren en te doden zonder directe menselijke controle, naast aanhoudende berichten over slachtoffers onder de burgerbevolking. De secretaris-generaal van de VN en de voorzitter van het Internationaal Comité van het Rode Kruis hebben gezamenlijk opnieuw opgeroepen tot het starten van onderhandelingen over een juridisch bindend instrument voor deze wapensystemen. Zij waarschuwen daarbij dat “het uitblijven van snel en doortastend optreden levens zal kosten”.
“Menselijke controle hangt aan een zijden draadje. Autonome, door AI aangestuurde wapens worden al getest en gebruikt op het slagveld - niet ooit, maar nu”, zegt Minor. “Uitstel is niet neutraal. Het is een beslissing om de controle nog verder te laten wegglippen. Machines mogen niet beslissen wie leeft en wie sterft. Dat is de ethische, humanitaire en juridische rode lijn, en wij weigeren minder te accepteren.”
Stop Killer Robots benadrukt dat zelfs een sterk resultaat tijdens de Herzieningsconferentie in november slechts het absolute minimum betekent dat nodig is om burgers te beschermen en bestaande juridische beginselen te handhaven. Een juridisch bindend verdrag dat betekenisvolle menselijke controle over het gebruik van geweld garandeert, is het minste is wat de internationale gemeenschap kan doen om het hoofd te bieden aan de omvang van de uitdaging die al zichtbaar is in huidige oorlogsgebieden. Of dit mogelijk is, hangt ervan af of staten deze week de vereiste verantwoordelijkheid zullen nemen en nu zullen handelen, voordat digitale ontmenselijking onomkeerbaar wordt.
Noten:
• De Group of Governmental Experts (GGE) inzake dodelijke autonome wapensystemen opereert onder het VN-Verdrag inzake Bepaalde Conventionele Wapens (CCW). De sessie van 31 tot 4 september is de laatste GGE-bijeenkomst vóór de Herzieningsconferentie van de CCW, die gepland staat voor november 2026. Tijdens deze conferentie zullen staten beslissen over de volgende stappen in het proces en kunnen zij ervoor kiezen onderhandelingen over juridische regels rond dodelijke autonome wapensystemen te starten.
• Stop Killer Robots is een wereldwijde coalitie van niet-gouvernementele organisaties die zich inzet voor het waarborgen van betekenisvolle menselijke controle over het gebruik van geweld en voor het verbieden en beperken van autonome wapensystemen.
• Voor interviews, nader commentaar of briefingmateriaal kunt u contact opnemen met Clare Conboy van Stop Killer Robots via media@stopkillerrobots.org.
Noot van de redactie: Vrede vzw onderschrijft de eis van menselijke controle over geweld als noodzakelijke ondergrens, maar wil benadrukken dat dit op geen enkele manier een rechtvaardiging inhoudt voor het doden van mensen door staten, andere instituties of individuen.