Het Palestijnse oogstseizoen voor olijven loopt deze maand ten einde. De landbouwers op de Westelijke Jordaanoever worden geconfronteerd met de verwoestende gevolgen van het meest gewelddadige oogstjaar dat ooit werd geregistreerd.
Tussen 1 september en 2 november registreerde OCHA, de hulanitaire monitoringgroep van de VN, 377 Israëlische kolonistenaanvallen op Palestijnen en hun eigendommen, gelinkt aan de olijfoogst. Dat is meer dan het dubbele van de 178 kolonistenaanvallen gelinkt aan de olijfoogst die vorig jaar werden gedocumenteerd. De aanvallen vorig jaar waren verspreid over 88 Palestijnse steden en dorpen - het grootste aantal locaties sinds 2020.
Het geweld van kolonisten omvat fysieke aanvallen op landbouwers, waarbij zelfs doden vallen, beschadiging en vernieling van olijfbomen, en de diefstal van geoogste olijven en landbouwmaterieel. Incidenten waarbij Israëlische bezettingstroepen Palestijnen de toegang tot hun olijfgaarden ontzeggen en hen zo verhinderen hun gewassen te oogsten, worden hier niet bijgerekend.
Kolonisten arriveren vaak in groepen, soms gemaskerd en gewapend met knuppels en andere wapens. Ze vallen landbouwers aan en soms ook buitenlandse activisten die aanwezig zijn om te helpen bij de oogst en zo bescherming te bieden.
Israëlische bezettingssoldaten zijn soms aanwezig tijdens aanvallen door kolonisten. “Het feit dat één op de vier kolonistenaanvallen plaatsvindt onder het toeziend oog van het leger, laat er geen twijfel over bestaan: de instelling die belast is met het beschermen van Palestijnen en ervoor moet zorgen dat zij hun olijven veilig kunnen oogsten, treedt ter plaatse op als een actieve partner in het geweld en in het verhinderen dat de oogst plaatsvindt", verklaart Yesh Din, een Israëlische organisatie die de activiteiten van kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever monitort, op X.
De kolonistenaanvallen op de olijfoogst vinden plaats te midden van het meest extreme kolonistengeweld in jaren op de Westelijke Jordaanoever. In oktober, toen het olijvenplukseizoen volop aan de gang was, documenteerde OCHA 457 kolonistenaanvallen op de Westelijke Jordaanoever, "het hoogste maandelijkse aantal" sinds de organisatie in 2006 begon met het registreren van deze incidenten.
Dergelijke aanvallen, ook die tegen landbouwers die olijven plukken, worden uitgevoerd door joodse kolonisten, maar zijn eigenlijk "door de staat aangestuurd", stelt Heba Morayef, regionaal directeur voor het Midden-Oosten en Noord-Afrika bij Amnesty International. "Staten moeten erkennen dat kolonistenaanvallen geen op zichzelf staande daden zijn, maar een centraal beleid van de Israëlische staat", voegt Morayef eraan toe.
Restricties
Israëlische soldaten leggen op de Westelijke Jordaanoever zware restricties op aan Palestijnen die hun olijfgaarden proberen te bereiken, ook in gebieden die volgens de Oslo-akkoorden van de jaren 1990 formeel onder de controle van de Palestijnse Autoriteit vallen.
Deze restricties houden onder meer in dat landbouwers vooraf toestemming moeten verkrijgen van de Israëlische autoriteiten om toegang te krijgen tot hun eigen land. In Deir Ammar, een Palestijnse stad in de regio Ramallah gaf het Israëlisch leger de landbouwers bijvoorbeeld slechts drie dagen tijd om hun olijven te oogsten, waarbij de toegang werd beperkt tot 15 landbouwers, die allemaal ouder dan 40 jaar moesten zijn.
De restricties werden dit jaar aangescherpt en Palestijnen kregen geen vergunningen om te oogsten in gebieden die Israël als ‘staatsgrond’ beschouwt – een juridisch manoeuvre dat vaak wordt gebruikt om grond van Palestijnen in beslag te nemen via een interpretatie van een Ottomaanse wet uit 1858, die destijds in een andere context werd aangewend. Het gaat hier om gronden waarop Palestijnen al generaties lang traditioneel hun olijven oogsten.
VN-mensenrechtenexperts waarschuwden voor de aanscherping van de Israëlische restricties, waarbij ze verwezen naar de in september uitgevaardigde militaire bevelen om de begroeiing te verwijderen van ongeveer 34 hectare Palestijnse landbouwgrond in het noordelijke en centrale deel van de bezette Westelijke Jordaanoever.
In oktober trok Israël gedurende meerdere dagen de eerder goedgekeurde toegang tot olijfgaarden in de noordelijke gouvernementen Jenin en Nabloes in, evenals in gebieden nabij Qalqilya, een landbouwregio omringd door Israëlische nederzettingen die grotendeels geïsoleerd is van andere steden op de Westelijke Jordaanoever. De Israëlische autoriteiten annuleerden ook de geplande toegang tot landbouwgrond in het noordelijke gebied Salfit, volgens OCHA "soms minder dan een dag van tevoren".
In de regio van al-Baqa, ten oosten van Bethlehem, dwongen Israëlische soldaten Palestijnen om hun landbouwgrond te verlaten, nadat ze de eerder goedgekeurde toegang hadden ingetrokken. De Israëlische autoriteiten deden hetzelfde in het dorp Beit Iksa in Jeruzalem, waar vervolgens kolonisten arriveerden en de landbouwers aanvielen. Daarbij raakten vijf Palestijnen gewond, terwijl Israëlische troepen "oogstmateriaal en olijven in beslag namen", meldde OCHA.
De Israëlische restricties gelinkt aan de olijfoogst zijn de afgelopen drie jaar, sinds het begin van de genocide in Gaza, verstrengd, aldus de Verenigde Naties. Hierdoor komt een oude Palestijnse traditie in het gedrang, waarbij families en gemeenschappen uit verschillende generaties samenkomen om de oogst binnen te halen en te vieren.
Ondertussen wordt het kolonisten volgens het VN-mensenrechtenbureau OHCHR toegestaan om Palestijns land te betreden en de oogsten te stelen. Bij vier incidenten in Hebron alleen al, zouden Israëlische kolonisten duizenden kilo’s olijven hebben gestolen of geoogst.
Palestijnse identiteit en economie
Het ministerie van Landbouw van de Palestijnse Autoriteit meldde op 29 oktober dat bijna 43% van de Palestijnse olijven nog niet was geoogst, ondanks inspanningen om landbouwers te helpen hun gronden te betreden.
Tussen 2023 en eind september 2026 werden alleen al op de bezette Westelijke Jordaanoever 286.000 olijfbomen beschadigd. Veel van deze bomen zijn naar schatting honderden jaren oud. Daaronder bevinden zich 100.000 bomen die dit jaar werden beschadigd, nog voordat het oogstseizoen zelfs maar was begonnen. Dit heeft zware gevolgen voor de Palestijnse economie. Sinds oktober 2023 bedragen de economische verliezen 157 miljoen dollar, aldus het ministerie van Landbouw.
In Gaza is sinds het begin van de genocide bovendien 90% van de twee miljoen olijfbomen in de landstrook vernietigd.
Olijven en olijfolie zijn een basisbestanddeel van de Palestijnse voeding, de economie en de cultuur. "De olijfoogst zou een periode moeten zijn waarin landbouwers in veiligheid en waardigheid kunnen genieten van het voedsel en het levensonderhoud die hun land en de natuur hen bieden, en niet opnieuw een seizoen van angst, verlies, geweld en vernieling", verklaarden VN-deskundigen vorige maand. "Toch nemen het geweld, de vernielingen en de restricties jaar na jaar toe."
Volgens VN-cijfers was de olijfoliesector zo’n tien jaar geleden goed voor een kwart van de landbouwinkomsten op de Westelijke Jordaanoever en in de Gazastrook.
Het duurt jaren voordat olijfbomen volgroeid zijn en ze kunnen families generaties lang onderhouden. Daarom is hun vernieling door Israëlische kolonisten zo desastreus voor landbouwers die ze generatie op generatie hebben geërfd. "Hun verwoesting kost families veel meer dan één enkele oogst, maar ondermijnt de lokale voedselsystemen, culturele gebruiken en levenswijzen, evenals het recht op voedsel en de voedselsoevereiniteit van Palestijnse gemeenschappen", stellen VN-experts.
In de woorden van de Palestijnse schrijver en academicus Steven Salaita: "Een Palestijn zou nooit een gezonde olijfboom vernietigen. Deze realiteit verduidelijkt de zogenaamde complexiteit van het Israëlisch-Palestijnse conflict. Wie is inheems: joden of Palestijnen? Een Palestijn zou nooit een gezonde olijfboom vernietigen. Wie is de agressor? Een Palestijn zou nooit een gezonde olijfboom vernietigen. Wie heeft een diepe historische band met het land? Een Palestijn zou nooit een gezonde olijfboom vernietigen. Wie brengt schade toe aan het milieu door onverantwoorde bezetting? Een Palestijn zou nooit een gezonde olijfboom vernietigen."
Dit vertaalde artikel verscheen eerder op 'The Electronic Intifada'.