Historisch gezien geldt dat wanneer Israël er niet in slaagt een strategische doorbraak te bewerkstelligen op het ene front, het compensatie zoekt op een ander front – doorgaans daar waar de Palestijnen het kwetsbaarst zijn en waar de internationale controle het zwakst is.
Nu de VS de oorlog met Iran tot een einde wil brengen, bevindt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu zich misschien wel op het meest precaire moment van zijn politieke carrière. Hij weet het. Zijn bondgenoten weten het. En zijn rivalen –zowel binnen zijn coalitie als doorheen het hele politieke spectrum van Israël– maken zich op om munt te slaan uit zijn toenemende zwakte.
De voormalige Israëlische minister van Justitie Haim Ramon, die tussen 2007 en 2009 ook vicepremier was, is een van de Israëlische politici die zich het meest recent aansloot bij het groeiende koor van kritiek op Netanyahu. “Uiteindelijk,” zei Ramon in een interview met Radio Galey, geciteerd door het Israëlische medium Srugim, “hebben we niet gewonnen.” Vervolgens analyseerde hij die mislukking in niet mis te verstane bewoordingen: “We hebben niet gewonnen in Libanon, we hebben niet gewonnen in Iran en we hebben niet gewonnen tegen Hamas.”
Een andere prominente criticus is de voormalige Israëlische legerleider Gadi Eisenkot, die na de gebeurtenissen van 7 oktober 2023 toetrad tot de Netanyahu’s noodregering van nationale eenheid, maar in juni 2024 samen met Benny Gantz (de oppositieleider die ook was toegetreden tot de noodregering) ontslag nam. Naast zijn beschuldiging dat Netanyahu er niet in geslaagd is om Israël op 7 oktober te beschermen, stelt Eisenkot dat de premier de politieke besluitvorming van Israël feitelijk uit handen heeft gegeven aan VS-president Donald Trump, waardoor hij Israëls strategische positie heeft verzwakt.
Ironisch genoeg zijn Netanyahu's coalitiepartners vaak nog opportunistischer dan de oppositie.
Sinds de vorming van de huidige coalitieregering op 29 december 2022 -die algemeen wordt beschouwd als de meest rechtse regering in de geschiedenis van Israël- hebben figuren als de minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir en minister van Financiën Bezalel Smotrich herhaaldelijk gebruikgemaakt van Netanyahu's politieke kwetsbaarheid om hun eigen invloed uit te breiden. Telkens wanneer Netanyahu politieke steun nodig had om aan de macht te blijven, eisten zij in ruil daarvoor concessies
Voor de uiterst rechtse extremisten in Israël heeft het onvermogen van Netanyahu om beslissende strategische overwinningen te behalen zich vaak vertaald in kansen om hun eigen agenda’s te bevorderen. Elke tegenslag op het slagveld werd een opening voor een verdere uitbreiding van de nederzettingen, hardere maatregelen tegen Palestijnen en een verdere verankering van extremistisch beleid.
Omdat hij geen ‘overwinning’ kon voorleggen, maakte Netanyahu van voortdurende oorlog een politieke strategie op zich. Het resultaat was een genocidale oorlog in Gaza, wijdverspreide verwoesting in Libanon en een gevaarlijke confrontatie met Iran die de regio herhaaldelijk op de rand van een grotere catastrofe heeft gebracht.
Een tijdlang bleek dit een politiek houdbare formule. Netanyahu wist zich met succes te verzekeren van de onvoorwaardelijke steun van de VS om het vuur van de oorlog brandend te houden. Tegelijkertijd gaf het verzuim van Europa en een groot deel van de internationale gemeenschap om een gezochte oorlogsmisdadiger ter verantwoording te roepen, hem de politieke ruimte die nodig was om zijn bloedige koers voort te zetten.
Die formule lijkt nu echter haar grenzen te naderen. Hoewel dat vooruitzicht bemoedigend kan klinken, gaat het gepaard met een ernstige waarschuwing. Als Netanyahu de oorlogen die zijn politieke overleven al bijna drie jaar lang bestendigt, niet langer in stand kan houden, dan zou hij kunnen escaleren op de plek waar de tegenstand het zwakst is: de bezette Westelijke Jordaanoever.
Wat Iran betreft, groeit het besef dat de huidige confrontatie niet eindeloos houdbaar is en dat er uiteindelijk een of andere regeling tot stand zal komen. Ongeacht of Libanon formeel wordt opgenomen in een toekomstige overeenkomst, de ambitie van Israël om delen van het Libanese grondgebied permanent te bezetten is evenzeer onhoudbaar.
Historisch gezien zoekt Israël, wanneer het er niet in slaagt een strategische doorbraak te bereiken op het ene front, compensatie op een ander front – doorgaans daar waar de Palestijnen het kwetsbaarst zijn en waar de internationale controle het zwakst is.
Nu de Israëlische verkiezingen naderen, moet daarom worden gevreesd voor een verdere escalatie van de genocide in Gaza, waarbij zowel het dodental als de graad van vernietiging naar nieuwe hoogten zullen worden gestuwd. Volgens de gezondheidsautoriteiten in Gaza zijn sinds het staakt-het-vuren werd aangekondigd in oktober 2025 bijna 1.000 Palestijnen gedood, wat het totale dodental van Israëls genocide in Gaza op zo'n 73.000 Palestijnen brengt.
Hoewel Israëls oorlog er alvast niet in is geslaagd de Palestijnse standvastigheid te breken, blijft het bredere doel onveranderd: de etnische zuivering van Palestijnen uit Gaza en de transformatie van de strook tot een gebied dat niet langer leefbaar is voor Palestijnen
De Westelijke Jordaanoever vormt echter een andere uitdaging. Daar wordt Israël geconfronteerd met een gefragmenteerd politiek landschap en een Palestijnse Autoriteit die weigert een effectieve strategie te ontwikkelen om het escalerende Israëlische geweld, de etnische zuivering, huisvernielingen, grondinbeslagnames en de meedogenloze uitbreiding van de illegale nederzettingen het hoofd te bieden. Deze Palestijnse kwetsbaarheid heeft Israël in staat gesteld om van het bespreken van annexatie over te gaan naar de praktische uitvoering ervan. De strategie rust op twee met elkaar verbonden pijlers: het gebruik van extreem geweld en verdrijving enerzijds, en de snelle uitbreiding van de nederzettingen anderzijds.
Volgens een studie van Oxfam International, gepubliceerd op 12 juni, heeft Israël op de Westelijke Jordaanoever 1.244 Palestijnen gedood sinds 2023, onder wie 268 kinderen. Dat is meer dan het totaal aantal doden in de voorafgaande 17 jaar samen. Dit bloedvergieten ging gepaard met grootschalige ontheemding, waarbij al bijna 46.000 Palestijnen zijn verdreven, velen van hen uit vluchtelingenkampen en kwetsbare gemeenschappen in het noorden van de Westelijke Jordaanoever.
Een rapport van Amnesty International, gepubliceerd op 10 juni, documenteerde de volledige of gedeeltelijke ontheemding van minstens 117 Palestijnse bedoeïenen- en herdersgemeenschappen tussen januari 2023 en april 2026.
Het geweld, de verdrijving, de uitbreiding van nederzettingen en de landonteigeningen zijn geen geïsoleerde ontwikkelingen, maar onderdelen van een samenhangend politiek project. In september 2025 stelde Smotrich openlijk de annexatie van 82% van de bezette Westelijke Jordaanoever voor. Wat ooit werd gepresenteerd als een politieke visie, wordt nu geleidelijk aan omgezet in werkelijkheid.
Het tijdperk van Netanyahu nadert mogelijk zijn einde, maar voordat dit bloedige politieke hoofdstuk wordt afgesloten, kunnen nog talloze Palestijnen de prijs betalen.
Arabische en islamitische landen, samen met hun bondgenoten in de internationale gemeenschap, mogen niet wachten tot Israël een veel grotere aanval op de Westelijke Jordaanoever inzet om te reageren.
Deze kwestie vereist dringende aandacht en onmiddellijke actie.
Dit vertaalde artikel verscheen eerder op 'Common Dreams'.
