Geachte Premier,
Geachte heer minister van Buitenlandse Zaken,
Geachte heren vicepremiers,
In Palestina zijn alle rode lijnen al lang overschreden. België en de Europese Unie moeten concrete maatregelen nemen om een duidelijke rode lijn te trekken tegenover de massale schendingen van het internationaal recht door Israël.
Tijdens de Raad Buitenlandse Zaken van 20 mei heeft België zich uitgesproken voor een onderzoek naar de naleving door Israël van Artikel 2 van de Associatieovereenkomst. De resultaten van dit onderzoek zijn uitgelekt in de pers en zijn duidelijk: Israël schendt op massale schaal het internationaal recht door een illegale blokkade op te leggen aan de Gazastrook, door er zonder onderscheid burgers te doden, door ziekenhuizen en gezondheidsinfrastructuur aan te vallen, door de bevolking met geweld te verplaatsen en door journalisten aan te vallen. In de Westelijke Jordaanoever zijn de uitbreiding van de Israëlische nederzettingen en het daarmee gepaard gaande geweld van de kolonisten, alsmede het beleid van massale detentie, dat gepaard gaat met onmenselijke en vernederende behandelingen en folteringen, andere grove schendingen van het internationaal humanitair recht en de mensenrechten door Israël.
Gezien deze duidelijke conclusies is er maar één mogelijke reactie: de EU moet haar associatieovereenkomst met Israël opschorten.
De resultaten van de Raad Buitenlandse Zaken van de EU op 23 juni zijn onaanvaardbaar. De Hoge Vertegenwoordiger van de Unie voor Buitenlandse Zaken, Kaia Kallas, kondigde aan dat ze de resultaten van de evaluatie aan Israël zal voorleggen. Zij stelde daarbij dat het debat over dit onderwerp nog maar net is begonnen.
Gezien de urgentie van de situatie is het niet langer aanvaardbaar om zich te beperken tot een dialoog met Israël. De EU-Israël Associatieraad, die op 24 februari 2025 plaatsvond, heeft de grenzen van deze dialoog aangetoond. Israël gaf geen antwoord op de punten die de EU tijdens die bijeenkomst aankaartte (staakt-het-vuren, eerbiediging van het internationaal recht, bescherming van de burgerbevolking, humanitaire toegang, stopzetting van de uitbreiding van de nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever en in Oost-Jeruzalem, enz.) Integendeel, Israël heeft sindsdien precies het tegenovergestelde gedaan van wat de Europese Unie vroeg, onder meer door de instelling van een totale blokkade op hulpgoederen op 2 maart 2025 en het eenzijdig verbreken van het staakt-het-vuren op 18 maart 2025. De belangrijkste les van de EU-Israël Associatieraad is dan ook duidelijk: alleen concrete maatregelen, zoals de opschorting van de Associatieovereenkomst, kunnen Israël ertoe dwingen het internationaal recht te eerbiedigen.
De volgende Raad Buitenlandse Zaken van de EU vindt plaats op 15 juli 2025. Wij roepen de federale regering op om daar de opschorting van de Associatieovereenkomst te verdedigen en de andere lidstaten hiervan te overtuigen.
Zelfs als de gekwalificeerde meerderheid die nodig is voor de opschorting van het handelsgedeelte van de Associatieovereenkomst niet zou kunnen worden bereikt, kan België niet werkeloos toekijken.
België is zelf verantwoordelijk voor de naleving van zijn verplichtingen onder het internationaal recht, die niet worden verminderd door het lidmaatschap van de Europese Unie of door de interne stemprocedures van de EU-instellingen. Deze verplichtingen bepalen dat België alles in het werk moet stellen om niet bij te dragen aan ernstige schendingen van het internationaal recht door Israël, met inbegrip van de illegale bezetting en kolonisatie van Palestijns grondgebied. Zoals talrijke internationale juristen, waaronder het Belgisch Genootschap voor Internationaal Recht, hebben benadrukt, zou blijvende passiviteit de Belgische staat ook blootstellen aan juridische aansprakelijkheid.
Als België zou besluiten om, ondanks de verlamming van de EU, te handelen naar zijn verplichtingen onder internationaal recht, zou het niet alleen staan. Verschillende EU-lidstaten hebben al aangegeven dat zij bereid zijn om onafhankelijk van een Europese consensus op te treden. Zo kondigde de Ierse minister van Buitenlandse Zaken, Simon Harris, aan dat Ierland een nationaal verbod op producten uit Israëlische nederzettingen wil invoeren, in de hoop dat andere landen dit voorbeeld zullen volgen.
De onderstaande organisaties verwelkomen het Belgische initiatief om Hoge Vertegenwoordiger Kallas in een brief te vragen om het handelsbeleid van de EU af te stemmen op haar internationaalrechtelijke verplichtingen, zoals uiteengezet in de Adviserende Opinie van het Internationaal Gerechtshof (19 juli 2024). Maar dit initiatief moet op korte termijn tot concrete resultaten leiden. En naast deze actie op Europees niveau, moet België zelf het advies van het Internationaal Gerechtshof naleven door een nationaal verbod op handel met de Israëlische nederzettingen in te voeren, wat een minimale verplichting is die daaruit voortvloeit.
110.000 Belgen trokken op 15 juni 2025 in Brussel de straat op om de genocide in Gaza, en de grootschalige etnische zuivering in de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem aan de kaak te stellen, evenals het uitblijven van doortastende internationale actie.
Naast het Palestijnse volk is vandaag ook het internationaal recht in gevaar. België heeft vandaag de plicht om dit normerend kader duidelijk te bevestigen, niet alleen om de Palestijnen te beschermen, maar ook om ons, Belgische burgers, te beschermen. Een wereld zonder rode lijnen is een gevaarlijke wereld voor iedereen.
Ondertekenaars
Arnaud Zacharie, algemeen secretaris CNCD-11.11.11
Els Hertogen, directeur 11.11.11
Axelle Fisher, algemeen secretaris Entraide & Fraternité
Pierre Galand, voorzitter Association Belgo-Palestinienne
Lieve Herijgers, directeur Broederlijk Delen
Veronique Wemaere, directeur ONG Solsoc
Thierry Bodson, voorzitter ABVV
Bert Engelaar, algemeen Secretaris ABVV
Eitan Bronstein, directeur De-Colonizer
Monia Gandibleux, algemeen coördinator Ambassadeurs
Sarah de Liamchine, co-directeur Mouvement Présence et Action Culturelles
Fanny Polet, directeur Viva Salud
Carmen Claessen, woordvoerder Antwerpen voor Palestina
Annuschka Vandewalle, secretaris-generaal FOS
Louay Odeh, bestuurslid Beitna
Orry Van de Wauwer, directeur Pax Christi Vlaanderen,
Marie-Helène Ska, secretaris-generaal ACV
Ann Vermorgen, voorzitter ACV
Mohamed Iqtifan, secretaris Gaza Group - GCDG
Werner Van Heetvelde, voorzitter De Algemene Centrale-ABVV
Henri Goldman, bestuurslid Union des Progressistes Juifs de Belgique
Ludo De Brabander, Vrede vzw
Ansje Vanbeselaere, voorzitter Intal
Myriam Vandecan, voorzitter Palestina Solidariteit
Claire Delstanche, medecoördinator van DiEM25 België
Louma Albik, directeur SB Overseas
Nozomi Takahashi, voorzitter BA4P/BACBI
Julie Hendrickx Devos, algemeen voorzitter Beweging
Ariane Estenne, voorzitter MOC
Lichen Ullmann, coördinator Vredesactie
Eva Smets, directeur Oxfam Belgium
Luc Van Haute, algemeen directeur Caritas International
Carine Thibaut, directeur Amnesty Belgique francophone
Wies De Graeve, directeur Amnesty International Vlaanderen
