Voor vredesactivisten zijn het barre tijden. Vorig jaar waren er volgens het 'International Institute for Strategic Studies' naar schatting 240.000 oorlogsdoden, honderdduizenden gehandicapt voor het leven, en 300 miljoen vluchtelingen. Anno 2026 woeden er 130 conflicten.
De 'International Crisis Group' somt de heetste conflicten op: Soedan, Gaza en de bezette Palestijnse gebieden, West- en Zuid-Soedan, Oekraïne-Rusland, Oost-Congo, terreur in Mali, Burkina Faso, Kameroen, Tsjaad, Nigeria, Somalië. Afgelopen weken laaide een nieuw grensconflict op tussen Afghanistan en Pakistan. De meeste van deze oorlogen halen ons nieuws niet. Wel die van de VS en Israël in het Midden-Oosten, waar we in een open oorlog met het Iraans regime en een gewapende betrokkenheid van de Golfstaten zijn beland, alsook een mondiale energiecrisis.
Politieke haviken en kwalijke macho’s militariseren onze samenleving. Zij jagen de burgers in oorlogsmodus. Militaire uitgaven worden gestaafd op het versleten argument van zelfverdediging, waarbij iedere alerte en goed geïnformeerde burger weet dat de oorlogen in Oekraïne en het Midden-Oosten geen bommen op onze Europese steden zullen doen vallen, maar wel onze koopkracht zullen ondermijnen. Zonder te vergeten dat Europa al sterker bewapend is dan Rusland omdat het ook drie keer meer uitgeeft aan defensie dan Rusland, maar dat de coördinatie tussen de lidstaten mank loopt. Wapens bijkopen lost niets op, niets!
Niettegenstaande het terugschroeven van de wereldwijde humanitaire hulp door de huidige VS-regering, gevolgd door de drastische daling in internationale solidariteit van de meeste EU-landen -België en Vlaanderen inbegrepen- wordt aan wapens steeds meer geld uitgegeven. De financiële draagkracht van onze sociale zekerheid komt in het gedrang, onze staatsschuld stijgt met de dag. En voor opruiming van het puin en herstel van infrastructuur in de getroffen conflictgebieden zal geen euro meer overblijven, tenzij misschien in Oekraïne.
Jongeren warm maken voor militaire dienstplicht in plaats van burgerplicht, cursussen defensie organiseren in middelbare scholen, een vak oorlogsgeneeskunde initiëren aan de universiteiten, defensie-onderzoek promoten aan universiteiten en onderzoeksinstellingen zoals het VITO en IMEC, Defensiehuizen openen in de centrumsteden, noodpakketten verkopen, banken (zoals Belfius, BNP Paribas en ING) die kernwapens -per definitie massavernietigingswapens- niet op de lijst met controversiële wapensystemen hebben staan of ze er terug hebben afgehaald (zoals KBC), allemaal in naam van ‘weerbaarheid’. Het toppunt van schaamteloosheid hebben we dit gezien met het verkopen van goedkopere tickets aan kinderen om een wapenbeurs in Brussel te gaan bezoeken. Hoe kun je dit politiek en maatschappelijk verdedigen?
Des te groter onze bemoeienis in oorlogen die door gekke despoten zijn aangestoken, des te groter de kans van een heropflakkering van terroristische aanvallen van slapende cellen bij ons. En als wij hier de doden en gekwetsten zullen tellen door een nieuwe golf aanslagen, is dit mede te wijten aan het strijdvaardig gedrag van onze regeringen bij onze eventuele steun aan Golfstaten in de oorlog met Iran. Onze eventuele solidariteit met Saoedi-Arabië en VAE is trouwens een berekende gok om Belgische investeringen in VAE te garanderen en olie uit Saoedi-Arabië te blijven importeren. Op zich is dit nuchtere realpolitiek, maar EU-regeringen zouden beter de afgesproken sancties op Israël toepassen en de wederzijdse wapenhandel stopzetten. De geschiedenis zal zich goed herinneren hoe laf, laks en partijdig wij, ‘beschaafde westerlingen’, geweest zijn ten opzichte van de doorlopende genocide op de Palestijnse bevolking in vergelijking met, de weliswaar terechte, veroordeling van de massamoord van Hamas.
Aan elke oorlog is historisch een einde gekomen niet door het wapengekletter op te voeren maar door in dialoog te gaan met de vijand en een realistisch voorstel op tafel te leggen. De recente hoognodige ommekeer van de Belgische eerste minister om met Poetin te gaan praten, al was het maar om onze energietoevoer op peil te houden, zou een stap in de juiste richting kunnen betekenen. Een vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne zou best ook een vernieuwde Europese veiligheidsarchitectuur omvatten, mogelijks in het kader van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE). De NAVO is passé.
Elke autocratie en theocratie is gedoemd om omvergeworpen te worden, meer echter door een volksopstand dan door externe invallen. Zelfs de zogenaamde theorie van de rechtvaardige oorlog houdt geen steek meer nu de wapenproductie zich zodanig ontwikkelt dat AI-robotten autonoom mensen kunnen vermoorden. Ook de internationale norm ‘R2P, of Responsibility to protect’ heeft geen aarde aan de dijk gebracht.
Ons pleidooi voor vrede staaft zich op de immoraliteit van het oorlog voeren. De vredesbeweging is bijzonder goed geïnformeerd over alle dimensies van conflicten en draagt haar getuigenis professioneel uit. Wij zijn geen naïeve dommeriken, maar realistische utopisten. Wij kijken nuchter naar de realiteit die stelt dat het ontwikkelen van mens en maatschappij alleen lukt in een veilige omgeving. Belastinggeld dient om solidair verdeeld te worden, niet om andere mensen te vermoorden of infrastructuur kapot te schieten. Wij militeren voor een ethiek die stelt dat een mens niet is geboren om te moorden en te verkrachten, maar om lief te hebben en te delen.
