Overslaan en naar de inhoud gaan
Image
Westelijke Sahara
Westelijke Sahara, zand erover?
Artikel
4 minuten

Rabat is blij. De gehate MINURSO is niet meer, tenzij moeizame onderhandelingen deze VN-missie voor een referendum in de Westelijke Sahara weer miraculeus tot leven brengen. De missie werkte sinds 1991 aan een plan om een referendum te organiseren in deze vroegere Spaanse kolonie die sinds 1975 wordt bezet door Marokko. Ze waakte tevens over het bestand tussen Marokko en het Polisariofront dat strijdt voor de onafhankelijkheid van het gebied. Een verwerping in de VN-Veiligheidsraad van beide voorstellen om de missie te verlengen, maakte een einde aan de missie.

MINURSO

Het mandaat van MINURSO liep tot middernacht 31 oktober 2026. Tijdens de stemming in de VN-Veiligheidsraad diende de Verenigde Staten een voorstel in dat de verlenging van de VN-missie koppelde aan het Marokkaanse autonomieplan als enige basis voor verdere onderhandelingen. Dat stuitte op het veto van Rusland dat zich samen met Marokko’s grote vijand Algerije tegen de erkenning van de Marokkaanse soevereiniteit over dat gebied verzet. Vervolgens zette de VS zijn veto in tegen een Russisch tegenvoorstel om het mandaat van MINURSO gewoon te verlengen, maar dit voorstel kreeg ook niet voldoende steun. Het mandaat werd dus beëindigd. De 534 medewerkers van de missie zijn werkloos.

Niet dat ze tot nog toe veel werk hadden verzet. Want sinds de 'Groene Mars' van 1975, de massale invasie van 350.000 Marokkaanse burgers in de fosfaatrijke Westelijke Sahara, heeft Rabat voor voldongen feiten gezorgd in het bezette gebied: de ontginning van de fosfaatmijnen, toeristische uitbouw, bevolkingskolonisatie door Marokkanen. In 2024 werd in Marokko de 'Donald J. Trump Highway' geopend, een 1100 kilometer lange autoweg naar de 'zuidelijke regio's', lees de bezette Westelijke Sahara.

Veel Sahrawi, de oorspronkelijke inwoners van de regio, zijn in en na 1975 gevlucht. Ongeveer 170.000 Sahrawi leven in kampen in en rond het Algerijnse Tindouf. Het Polisariofront, dat eerder Spanje bestreed met als doel de onafhankelijkheid, strijdt sindsdien met Algerijnse steun voor de zelf uitgeroepen, onafhankelijke Democratische Arabische Republiek Sahara (SADR), die aanspraak maakt op het volledige grondgebied van de Westelijke Sahara. 

In 1991 werd door VN-bemiddeling een bestand bereikt tussen Marokko en het Polisariofront en ging MINURSO van start, onder meer om toezicht te houden op het staakt-het-vuren, en een referendum over zelfbeschikking te organiseren, maar tot dat referendum is het dus nooit gekomen. Discussies rond de vraag wie zou mogen stemmen, zorgden voor de blokkering van elke poging. (Het Polisariofront wil de lijst met kiesgerechtigden beperken tot de oorspronkelijke Sahrawi-bevolking. Marokko wil die lijst veel ruimer invullen.)  

Marokko-Algerije

Het conflict rond de Westelijke Sahara zorgt voor permanente spanning tussen de buurlanden Marokko en Algerije. Na een terreuraanslag in een hotel in Marrakesh in 1994, voerde Marokko een visumplicht in voor Algerijnen, waarop Algiers de grens tussen beide landen sloot, en die tot vandaag gesloten houdt. In 2021 verbrak Algiers ook de diplomatieke relaties.

De Algerijnen waren erg verontwaardigd toen Marokko eind 2020 inging op het aanbod van VS-president Trump om de betrekkingen met Israël te normaliseren in het kader van de Abrahamakkoorden. In ruil voor de Marokkaanse erkenning van Israël, kreeg Rabat diplomatieke steun van de VS voor zijn aanspraken op de Westelijke Sahara en erkenning van de Marokkaanse soevereiniteit over het volledige gebied. Het VS-veto in de VN-Veiligheidsraad is daar een uitloper van, de Trump Highway een andere.

Sindsdien heeft Marokko zeer goede relaties met Israël. De Palestijnen kunnen erg weinig op Marokkaanse steun rekenen. Zo laat de regering slechts zeer beperkt pro-Palestijnse manifestaties toe, en de geheime diensten van Marokko en Israël werken nauw samen. Marokkaanse veiligheidsdiensten gebruiken gesofisticeerde Israëlische apparatuur om binnenlandse opposanten, journalisten en Europese politici te bespioneren. De Marokkaanse propaganda hamert erop dat de Palestijnen achter het Polisariofront staan en dus geen vrienden zijn van Marokko.

Sahel

Zowel Marokko als Algerije besparen de voorbije jaren niet bepaald op bewapening, alsof beide landen zich klaar maken voor een oorlog. Aan beide kanten verwachten veel burgers dat het verdwijnen van MINURSO het risico op oorlog groter maakt. De VN-missie waakte ten minste over een bestand - dat valt nu weg. Een incident tussen Marokkaanse troepen en het Polisariofront zou snel kunnen leiden tot een frontale botsing.

Marokko tilt er zwaar aan dat de Algerijnen onlangs officieel hun doctrine van niet-militair ingrijpen buiten de eigen grenzen heeft opgegeven. Het Algerijns parlement gaf vorige maand zijn zegen aan een militaire interventie in buurland Niger. Daar was al een beperkte missie naartoe gestuurd om een muiterij tegen het militair bewind neer te slaan. Nu wordt het een permanente interventie.

In de Sahel is Rusland al enkele jaren militair actief, nu met zijn 'Africa Corps'. Algerije en Rusland werken ogenschijnlijk samen om de militaire regimes in de Sahel te ondersteunen. Algiers toonde zch blij met het Russisch veto in de Veiligheidsraad. Maar ligt het wel zo simpel? Sommige Marokkanen vermoeden dat er iets anders speelt. Want het resultaat van de dubbele verwerping in de Veiligheidsraad is tenslotte dat MINURSO uitgeteld is en dat wordt nu in Rabat gevierd. Winnaar is dus Marokko. Misschien is dat allemaal bedisseld tussen Washington en Moskou in het kader van de bredere samenwerking tussen die twee, rond Oekraïne en diverse, waaronder de Westelijke Sahara? Misschien is Moskou er eigenlijk niet zo blij mee dat de Algerijnen zich in ‘hun’ Sahel komen moeien.

Dit artikel verscheen ook op Uitpers.


Iets fouts of onduidelijks gezien op deze pagina? Laat het ons weten!

Zonder kritisch middenveld, geen gezonde democratie!

De Vlaamse regering is met de botte bijl door de structurele subsidie van Vrede vzw gegaan. Vanaf 2026 moeten we het doen met meer dan de helft minder dan verwacht. Dit brengt onze algemene werking in gevaar! Een kritische, antimilitaristische tegenstem is vandaag nochtans meer dan nodig. Stel ons in staat om de strijd voor vrede en rechtvaardigheid voort te zetten!

Nieuwsbrief

Schrijf je in op onze digitale nieuwsbrief.