Op 6 en 9 augustus is het exact 81 jaar geleden dat de VS twee atoombommen dropte op de Japanse steden Hiroshima en Nagasaki. Deze vreselijke gebeurtenis wordt op heel wat plaatsen in de wereld herdacht, zo ook in België: in Ieper op 6 augustus, in Bergen en Leuven op 8 augustus en in Gent op 9 augustus (red.).
In de rechterhoek van mijn bureau, naast mijn laptop en altijd in mijn gezichtsveld, staat een zelf in elkaar gezet metalen schaalmodel van een atoombom uit een bouwpakket. Het is ‘Little Boy’, de bom die de Verenigde Staten op Hiroshima wierp. Het gaat om een model op schaal 1:12, dat ongeveer 23 centimeter lang is en bestaat uit onderdelen in een aluminiumlegering.
De reclame voor het bouwpakket bevatte een video met dramatische muziek waarin te zien was hoe de bom door de lucht kliefde, op weg naar zijn denkbeeldige doelwit. "Perfect voor verzamelaars", verkondigde het filmpje. "Een must-have voor geschiedenisliefhebbers. Bijzonder plezierig om in elkaar te zetten."
Op het einde van de reclame, misschien als een late bedenking, misschien als erkenning van de implicaties van de verkoop van zo'n moorddadig item, volgde de boodschap: "Door dit model in elkaar te zetten, krijg je inzicht in de geschiedenis en de morele vraagstukken rond kernwapens en word je aan het denken gezet over de toekomst van de wereld".
De bouwdoos bevatte een kleine schroevendraaier, twee dozijn kleine schroefjes, een schuurstaafje, lijm en opplakplaatjes. De onderdelen van aluminiumlegering zaten vast in voorgevormde platen. Bij het model hoort ook een zelf te monteren metalen karretje voor de bom, zodat je deze over je bureau kan voorttrekken, alsof je op het punt staat hem in de bommenwerper 'Enola Gay' te laden om in één oogwenk een stad van de kaart te vegen.
Op de ochtend van 6 augustus 1945 ontplofte de echte Little Boy in een verblindende lichtflits op ongeveer 600 meter boven Hiroshima, een stad die op de delta van de Ōta-rivier ligt, aan de baai van Hiroshima. De Ōta-rivier vertakt zich in zes armen, waardoor Hiroshima in verschillende eilandjes wordt verdeeld. Slachtoffers van de bom strompelden naar deze rivierarmen en wierpen zich in het water in de hoop hun brandende lichamen te blussen. De waterlopen raakten zo verstopt met lichamen dat anderen er niet meer bij konden. Sommige mensen, die zich dichter bij het hypocentrum bevonden, verdampten volledig en lieten slechts in steen gebrande schaduwen achter. De temperatuur aan de grond liep op tot 4.000 graden Celsius.
Nu we opnieuw die noodlottige dag van 6 augustus naderen, is het belangrijk te erkennen dat niet alleen de Verenigde Staten en Japan met elkaar verweven zijn via een nucleaire nachtmerrie die al meer dan tachtig jaar voortduurt. Er werden ook 70.000 Koreanen blootgesteld aan de twee atoombommen die Hiroshima en Nagasaki in de as legden - mensen die door de Japanners met geweld uit hun vaderland waren weggevoerd om in deze steden te werken. Japan koloniseerde Korea in 1910 en maakte decennialang naar eigen believen gebruik van Koreanen, van zogenaamde 'troostmeisjes' (slachtoffers van seksuele slavernij door het Japanse leger) tot dwangarbeiders. Op die manier werden ook Koreanen het slachtoffer van de atoombommen, hoewel hun land niet in oorlog was met de VS. Zij behoren tot de ‘onbedoelde’ slachtoffers, de vergeten slachtoffers.
In november dit jaar zullen de nog levende Koreaanse slachtoffers van de atoombommen getuigen in Seoul voor een Volkstribunaal dat de VS ter verantwoording wil roepen voor oorlogsmisdaden. Juristen uit de hele wereld hebben dossiers voorbereid en zullen de zaak bepleiten. De VS-regering is uitgenodigd om als gedaagde voor het tribunaal te verschijnen. De Republiek Zuid-Korea werd verzocht om als getuige op te treden.
Eenmaal ontketend blijft een atoombom doden, generatie na generatie, waarbij kankers werden doorgegeven aan mensen die nog niet eens geboren waren toen de bommen voor het eerst ontploften. De Koreaanse slachtoffers van de atoombommen, evenals de Japanse, hebben gruwelijke verhalen die hiervan getuigen. Kinderen van de bom, stalingsziekten – de bom voert oorlog tegen de toekomst.
De tweede atoombom, die op 9 augustus werd afgeworpen en de Japanse stad Nagasaki in de as legde, droeg een andere bijnaam: ‘Fat Man’. Deze bom had een nog grotere romp en maakte gebruik van plutonium in plaats van uranium. Dezelfde reclame voor het schaalmodel van de atoombom Little Boy probeerde je ook te verleiden om Fat Man te kopen. Het was opnieuw een model op schaal 1:12 van het origineel, dat na montage 2,8 kilogram woog. Ik ben niet op het aanbod ingegaan. Eén exemplaar was al weerzinwekkend genoeg.
De Verenigde Staten beschikt momenteel over 5.277 kernkoppen. Rusland heeft er 5.490. China bezit er ongeveer 600. Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk hebben er elk ongeveer 250 en Israël naar schatting 90. India, Pakistan en Noord-Korea sluiten de rij met elk een kleiner aantal kernwapens. Wereldwijd zijn er in totaal meer dan 12.300 kernkoppen. De Japanse, maar ook de Koreaanse slachtoffers van de atoombommen herinneren ons er blijvend aan wat er gebeurt wanneer dergelijke wapens worden ingezet.
