In de nacht van woensdag 29 op donderdag 30 april onderschepten Israëlische troepen een 22-tal civiele boten die deel uitmaakten van de 'Global Sumud Flotilla'. Als onderdeel van de recentste internationale poging om de aanhoudende Israëlische humanitaire blokkade van Gaza via de zee te doorbreken, waren de boten in april vanuit Barcelona vertrokken met essentiële hulpgoederen aan boord.
Gewapende Israëlische soldaten, bijgestaan door drones en speedboten, enterden de flotilla-schepen in internationale wateren op 37 zeemijl (68,5 km) van Kreta, pal in de Griekse SAR-zone (zoek- en reddingsgebied) en op meer dan 1000 km van de Israëlische kust. De uitrusting van de schepen werd vernield en 180 ongewapende burgers uit tientallen landen -activisten, journalisten en bemanningsleden- werden op brutale wijze van boord gehaald en overgebracht naar een Israëlisch militair schip waar ze onderworpen werden aan fysiek en verbaal geweld.
Vervolgens werden 178 Flotilla-opvarenden gedropt op het Griekse eiland Kreta (35 van hen moesten medisch verzorgd worden in een ziekenhuis voor gebroken neuzen, gekneusde ribben en andere verwondingen). Twee activisten -een Spaanse en Zweedse staatsburger van Palestijnse afkomst, Saif Abukeshek, en een Braziliaan, Thiago Ávila- werden echter meegenomen naar Israël. Deze door de Israëlische staat gesanctioneerde ontvoering vanop een schip dat onder Italiaanse vlag voerde -waardoor het uitsluitend onder Italiaanse jurisdictie viel- is een grove schending van het VN-Zeerechtverdrag. De Italiaanse regering bestempelde de actie van Israël dan ook als “onwettig”.
Na een tocht van twee dagen op zee werden de twee ontvoerde activisten opgesloten in het Shikma-detentiecentrum in de Israëlische kuststad Ashkelon op verdenking van onder meer “hulp aan de vijand in oorlogstijd, contact met een buitenlandse agent, lidmaatschap van en het verlenen van diensten aan een terroristische organisatie, en het overdragen van eigendommen aan een terroristische organisatie”, aldus de mensenrechtenorganisatie Adalah, die Abukeshek en Ávila ter plaatse juridisch bijstaat. Waarop deze beschuldigingen gebaseerd zijn, is geheim.
Op dinsdag 5 mei willigde een Israëlische rechtbank van eerste aanleg voor de tweede maal op rij een verzoek in van de Israëlische overheid om de hechtenis van Abukeshek en Ávila te verlengen, nu tot en met 10 mei.
Zoals uitgebreid wordt gedocumenteerd in de rapporten van verschillende mensenrechtenorganisaties, waaronder Amnesty International, en zoals werd bevestigd in de getuigenissen van activisten die korte tijd in Israëlische hechtenis zaten na vorige flotilla-missies, zet Israël routineus geweld en zelfs foltertechnieken in tegen ‘van terrorisme verdachte’ gevangenen, zoals afranselingen, psychologische intimidatie, slaapdeprivatie, het ontzeggen van water en medische verzorging, enz.
Zowel Abukeshek en Ávila werden tijdens hun hechtenis op zee fysiek mishandeld en waren de hele tocht geblinddoekt. In Ashkelon worden ze onderworpen aan urenlange ondervragingen door inlichtingendiensten, waarbij ze onder meer worden bedreigd met langdurige opsluiting en de dood. In het detentiecentrum verblijven ze in totale isolatie. Hun cellen worden 24 uur per dag intens verlicht - een bekende praktijk van de Israëlische gevangenisdienst (IPS) die speciaal is ontworpen om slaapgebrek en desoriëntatie van de zintuigen te veroorzaken. Thiago meldt bovendien dat hij wordt vastgehouden in extreem koude temperaturen. De schrijnende situatie van de twee mensenrechtenverdedigers is een weerspiegeling van een bredere, reeds decennia-oude realiteit voor Palestijnse gevangenen.
Abukeshek en Ávila zijn al meer dan een week in hongerstaking uit protest tegen hun illegale ontvoering en onmenselijke behandeling. Saif Abu Keshek heeft zijn actie woensdag opgevoerd en weigert nu ook water te drinken.
De opsluiting van de twee activisten maakt deel uit van de Israëlische campagne om daden van solidariteit en humanitaire hulp aan het Palestijnse volk in Gaza te criminaliseren. Dit moet een voorbeeld stellen en andere directe acties ontmoedigen.
In een persbericht gepubliceerd na de onderschepping van de Flotilla-boten riep de Global Sumud Flotilla staats- en regeringsleiders -en specifiek die van Brazilië, Spanje, Zweden en Italië- op om:
- De onmiddellijke vrijlating van Saif Abukeshek en Thiago Ávila te eisen.
- Het gebruik van foltering en de onrechtmatige detentie van civiele humanitaire actoren publiekelijk te veroordelen.
- Israël ter verantwoording te roepen voor schendingen van het internationaal recht, waaronder foltering, onrechtmatige detentie en aanvallen op burgers in internationale wateren.
- De rol van de Griekse autoriteiten te onderzoeken bij het mogelijk maken van het vertrek van het schip dat de gedetineerde burgers vervoerde.
De Spaanse en Braziliaanse regeringen brachten op 1 mei een gezamenlijke verklaring uit waarin ze “de ontvoering van twee van onze burgers in internationale wateren door de regering van Israël in de sterkst mogelijke bewoordingen veroordelen”. Het statement vervolgt: “Deze flagrant onwettige actie van de Israëlische autoriteiten, buiten hun eigen rechtsgebied, vormt een schending van het internationaal recht die voor internationale rechtbanken kan worden gebracht”.
Enkele dagen later hekelde de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva op X de opsluiting van de Braziliaanse staatsburger Thiago Ávila als “een ongerechtvaardigde daad van de Israëlische regering”, die “grote bezorgdheid wekt” en “door iedereen moet worden veroordeeld”. Hij herhaalde de gezamenlijke Spaans-Braziliaanse eis dat de activisten “volledige veiligheidsgaranties zouden krijgen en onmiddellijk worden vrijgelaten”.
De Spaanse premier Pedro Sánchez is één van de weinige Europese politieke leiders die de Israëlische genocide in Gaza duidelijk en consequent veroordeelt. Hij sprak zich dan ook al meermaals ondubbelzinnig uit over de kidnapping door Israël van een Spaanse staatsburger en eist consulaire toegang tot de activist.
Hoewel Abukeshek ook een Zweedse staatsburger is, veroordeelde dat land zijn gevangenneming opvallend genoeg niet. De Zweedse minister van Buitenlandse Zaken, Maria Malmer Stenergard, reageerde op het nieuws van de onderschepping van een deel van de Flotilla-boten met een gelaten statement dat de verantwoordelijkheid ervoor eerder bij de activisten lijkt te leggen. Zij nemen immers “een bewust risico door deel te nemen”. De minister beweert dat ze aan haar Israëlische collega gevraagd heeft om de rechten van de Zweedse burgers te respecteren, maar vernoemt Saif Abukeshek niet bij naam en stelt dat haar ministerie niet in staat is om consulaire bijstand te verlenen.
De principieel geweldloze missie van de Flotilla is een oproep voor humanitaire toegang en een aanklacht tegen de schokkende straffeloosheid van Israël die geleid heeft tot een genocide in Gaza en een militaire escalatie in de bredere regio. De onbegrijpelijke weigerachtigheid van de Europese regeringsleiders om Israël krachtig te veroordelen en te sanctioneren voor zijn aanhoudende schendingen van het internationaal recht heeft Tel Aviv alleen maar gefaciliteerd. Niet reageren op de onwettige ontvoering van Saif Abukeshek en Thiago Ávila consolideert de straffeloosheid van Israël des te meer.
Help Saif en Thiago! Stuur massaal mails naar de ministeries van Buitenlandse Zaken, ambassades, de Europese Unie en de Verenigde Naties om te eisen dat er druk wordt uitgeoefend op Israël voor hun vrijlating en dat de Israëlische acties duidelijk worden veroordeeld. Via deze link kan je een template-mail versturen naar relevante overheidsfunctionarissen. Het kabinet van de Belgische minister van Buitenlandse Zaken kan je bereiken via info.prevot@diplobel.fed.be.
De boten van de Flotilla die nog actief zijn, kan je via deze link live volgen.
