Honderdduizenden Argentijnen trokken dinsdag 12 mei de straat op in Buenos Aires om te protesteren tegen de plannen van de rechts-libertaire president Javier Milei om verder te bezuinigen op het openbaar universiteitsstelsel. Volgens de organisatoren -de universiteiten zelf, vakbonden, studenten, docenten en ander universiteitspersoneel- waren er in verschillende grote steden over heel het land 1,5 miljoen betogers op de been.
Zoals hij in zijn verkiezingscampagne had beloofd, ging president Milei al met de botte bijl (of beter gezegd de kettingzaag) door een pak overheidsuitgaven, waaronder het openbaar onderwijs. Sinds Milei in 2023 aan de macht kwam zijn de budgetten van de openbare universiteiten met 40% gekort – tot het laagste niveau sinds 1989.
Vorig jaar keurde het parlement de financiering van de werkingskosten van openbare universiteiten en een loonverhoging voor docenten in lijn met de inflatie goed. De regering-Milei weigert deze wetgeving echter toe te passen en wil ze nu aanvechten voor de rechtbank. De zaak zal naar verwachting voor het Hooggerechtshof komen.
Milei’s staatssecretaris voor universiteitszaken, Alejandro Álvarez, verklaarde dat het protest “volledig politiek gemotiveerd” is en beweert dat de regering de universiteiten al heeft gecompenseerd voor de hogere werkingskosten. Sinds Milei eind 2023 aan de macht kwam zijn de lonen van universiteitsprofessoren -rekening houdend met de hardnekkige inflatie- met ongeveer 33% gedaald, volgens de grootste docentenvakbond van het land.
De rector van de prestigieuze ‘Universidad de Buenos Aires’, Ricardo Gelpi, stelt dat het sterke verlies aan koopkracht ertoe heeft geleid dat minstens 580 onderzoeksprofessoren uit de ingenieurs- en wetenschapsfaculteiten het openbare systeem hebben verlaten voor privé-universiteiten of andere beter betaalde jobs. Er is sprake van een bewuste poging om het openbaar hoger onderwijs te slopen.
In navolging van zijn bondgenoot Donald Trump vindt Milei de universiteitscampussen bolwerken van ‘woke’-indoctrinatie die bestreden moeten worden.
Als sinds 1949 moet er geen inschrijvingsgeld betaald worden om aan de 60-tal Argentijnse openbare universiteiten te kunnen studeren, waardoor ze zeer afhankelijk zijn van overheidsfondsen. Dit onderwijssysteem vormt een hoeksteen van de goed opgeleide beroepsbevolking in Argentinië en wordt gekoesterd door de grote middenklasse in het land. Volgens Marcelo Rabossi, hoogleraar hoger onderwijsbeleid aan de Universiteit van Torcuato Di Tella in Buenos Aires zijn de openbare universiteiten “symbolen van sociale mobiliteit en nationale trots” in Argentinië.
In april 2024 was er een eerste massale protestbeweging tegen Milei’s besparingen in het gratis en openbaar unversiteitsstelsel. In oktober datzelfde jaar volgde er een tweede en gedurende heel 2025 waren er verschillende acties en stakingen van studenten, vakbonden, docenten en ander universiteitspersoneel tegen de dalende lonen en budgetten.
De huidige betogingen om de begrotingstekorten aan de kaak te stellen die de financiële basis van het hoger onderwijs in het land ondermijnen, komt er in een bredere context van terugvallende economische activiteit, dalende lonen en stijgende werkloosheid. De steunmaatregel ter waarde van 20 miljard dollar die Trump in oktober 2025 toekende aan Argentinië met het oog op de stabilisering van de Argentijnse peso en in een poging Milei’s overwinning tijdens de tussentijdse verkiezingen veilig te stellen, heeft de economische crisis niet afgewend. Door de ingrijpende bezuinigingen op subsidies en openbare diensten betalen Argentijnen bovendien een pak meer voor transport, energie, gezondheidszorg, enz. De sociale en economische kost van Milei’s keiharde neoliberale agenda is groot voor de gemiddelde Argentijn.
Het gevolg is dat de populariteitsgraad van de president aanzienlijk is gezakt. Een reeks corruptieschandalen heeft eveneens veel verontwaardiging veroorzaakt, zeker omdat anticorruptie in 2023 één van de centrale thema’s was van Milei’s verkiezingscampagne. Zo doet een gerechtelijk onderzoek naar Milei’s nauwe bondgenoot en kabinetschef, Manuel Adorni, momenteel veel stof opwaaien. Adorni’s buitensporige uitgaven zouden niet overeenkomen met zijn overheidsloon en officieel aangegeven bezittingen. “De grootste vijand van een corrupte regering is een goed opgeleide bevolking”, stond dinsdag op verschillende van de vele duizenden banners te lezen.